Alarm om pijnlijke tropische ziekte die zich mogelijk over Europa verspreidt: Spanje waarschijnlijk zwaar getroffen
Een pijnlijke tropische virusziekte, chikungunya, zou zich via muggen over het grootste deel van Europa kunnen verspreiden. Dat blijkt uit nieuw wetenschappelijk onderzoek.
Volgens de studie, gepubliceerd in het vakblad Journal of the Royal Society Interface, is het virus overdraagbaar bij temperaturen die 2,5 graden Celsius lager liggen dan tot nu toe werd aangenomen. In combinatie met de stijgende temperaturen in Europa en de verdere verspreiding van de tijgermug (Aedes albopictus) betekent dit dat chikungunya zich mogelijk endemisch kan vestigen in grote delen van het continent.
In Zuid-Europa zou het virus tussen mei en november kunnen circuleren, en in de meeste andere Europese regio’s vooral tussen juli en augustus.
Virus blijkt beter bestand tegen koelere temperaturen
Het onderzoek is het eerste dat specifiek kijkt naar de invloed van omgevingstemperatuur op de incubatietijd van het virus in de mug — een cruciale factor voor overdracht.
Wanneer een tijgermug iemand steekt die besmet is, komt het virus in het spijsverteringsstelsel van de mug terecht. Daar moet het zich eerst ontwikkelen. Pas daarna komt het virus in het speeksel van de mug terecht en kan het bij een volgende beet worden overgedragen.
Voor blijvende verspreiding moet de incubatietijd van het virus korter zijn dan de levensduur van de mug. De studie toont aan dat dit al mogelijk is bij temperaturen van 13 tot 14 graden Celsius. Eerder werd aangenomen dat minimaal 16 tot 18 graden nodig was.
Dat verschil lijkt klein, maar vergroot het potentiële verspreidingsgebied aanzienlijk.
Grotere risico’s voor Zuid-Europa
De onderzoekers van het Britse Centre for Ecology & Hydrology analyseerden gegevens uit 49 eerdere studies om de incubatietijd van het virus bij verschillende temperaturen te berekenen.
Op basis daarvan concluderen zij dat besmettingen in landen als Spanje, Portugal, Italië en Griekenland meer dan zes maanden per jaar mogelijk kunnen zijn. In landen als België, Frankrijk, Duitsland en Zwitserland zou transmissie drie tot vijf maanden per jaar haalbaar zijn.
In Zuid-Europa zijn de afgelopen jaren al meerdere kleinere uitbraken vastgesteld, en in 2025 vonden in Frankrijk en Italië twee grotere uitbraken plaats met honderden besmettingen.
Gevolg van klimaatverandering
Tot voor kort fungeerden koude Europese winters als natuurlijke barrière tegen zowel de tijgermug als het virus. Maar door de snelle opwarming van Europa — sneller dan in veel andere delen van de wereld — blijft de mug in sommige zuidelijke regio’s inmiddels het hele jaar actief.
Daardoor groeit de bezorgdheid over chikungunya én andere door muggen overgedragen ziekten, zoals dengue.
Volgens de onderzoekers is het waarschijnlijk dat Europa de komende jaren vaker en grotere uitbraken zal zien, nu het natuurlijke “klimaat-slot” geleidelijk verdwijnt.
Wat is chikungunya?
Chikungunya werd in 1952 voor het eerst vastgesteld in Tanzania en treft sindsdien jaarlijks miljoenen mensen in tropische gebieden.
De ziekte veroorzaakt:
- hevige en langdurige gewrichtspijn
- hoge koorts
- ernstige vermoeidheid
Hoewel de ziekte meestal niet dodelijk is, kan zij vooral voor jonge kinderen en ouderen gevaarlijk zijn.
Opvallend is dat bij naar schatting 40% van de patiënten vijf jaar na infectie nog steeds sprake is van chronische gewrichtsklachten of artritis.
