Wanneer ontvang je als zelfstandige in Spanje een uitkering bij ziekte?
Als zelfstandige (autónomo) in Spanje kun je net als ieder ander ziek worden of een ongeval krijgen. Maar waar werknemers in loondienst automatisch door hun werkgever worden aangemeld en doorbetaald krijgen, ligt de verantwoordelijkheid bij zzp’ers volledig bij henzelf. Het is daarom belangrijk om precies te weten wanneer je recht hebt op een ziekte-uitkering en aan welke voorwaarden je moet voldoen.
Het systeem voor autónomos
Zelfstandigen vallen in Spanje onder een aparte regeling binnen de sociale zekerheid: het zogeheten RETA-systeem (Régimen Especial de Trabajadores Autónomos). Iedere autónomo is verplicht zich aan te melden bij de Seguridad Social en maandelijks sociale premies te betalen.
Sinds de hervormingen wordt de premie berekend op basis van je werkelijke inkomen. Afhankelijk van je winst betaal je doorgaans tussen de 200 en 700 euro per maand. In ruil daarvoor bouw je rechten op voor:
- publieke gezondheidszorg
- pensioen
- werkloosheidsuitkering (cese de actividad)
- uitkering bij tijdelijke arbeidsongeschiktheid (baja laboral)
Het is belangrijk om te beseffen dat je recht op uitkering direct samenhangt met het correct betalen van deze premies.
Voorwaarden om een ziekte-uitkering te ontvangen
Om in aanmerking te komen voor een uitkering bij tijdelijke arbeidsongeschiktheid (Incapacidad Temporal) moet je aan verschillende voorwaarden voldoen:
1. Ingeschreven staan als zelfstandige
Je moet officieel geregistreerd staan als autónomo bij de Seguridad Social op het moment dat je ziek wordt.
2. Premies correct hebben betaald
Je mag geen betalingsachterstand hebben. Heb je die wel, dan krijg je meestal eerst een termijn om deze alsnog te voldoen. Wordt de achterstand niet op tijd ingelopen, dan kan je recht op uitkering vervallen.
3. Voldoende premie-opbouw
Bij een gewone ziekte of niet-werkgerelateerd ongeval moet je minimaal 180 dagen premie hebben betaald in de vijf jaar voorafgaand aan je ziekmelding.
Bij een arbeidsongeval of beroepsziekte geldt deze eis niet. In dat geval heb je recht op uitkering vanaf de eerste dag, mits je correct bent ingeschreven.
Hoogte van de uitkering
De hoogte van de uitkering wordt berekend op basis van je premiegrondslag (base de cotización).
Bij gewone ziekte of privé-ongeval:
- Dag 1–3: geen uitkering
- Dag 4–20: 60% van je berekeningsgrondslag
- Vanaf dag 21: 75% van je berekeningsgrondslag
Bij arbeidsongeval of beroepsziekte:
- Vanaf dag 1 na ziekmelding: 75% van je berekeningsgrondslag
Dit betekent dat je als zelfstandige altijd rekening moet houden met een inkomensdaling tijdens ziekte, zeker in de eerste weken.
Administratieve verplichtingen tijdens ziekte
Een ziekte-uitkering ontvang je niet automatisch. Je moet:
- officieel ziek gemeld zijn door een arts van de publieke gezondheidsdienst of erkende verzekeraar
- medische controles opvolgen
- bereikbaar blijven voor de instantie die je uitkering beheert
- wijzigingen in je situatie tijdig doorgeven
Wie zich niet aan deze verplichtingen houdt, riskeert opschorting of stopzetting van de uitkering.
Officiële ziekmelding is verplicht
Zonder officiële medische verklaring (baja médica) heb je geen recht op uitkering, ook al ben je feitelijk niet in staat om te werken. De ziekmelding moet correct geregistreerd worden binnen het systeem van de Seguridad Social.
Praktische overweging voor zelfstandigen
Omdat de uitkering lager ligt dan je normale inkomen en pas vanaf dag vier start bij gewone ziekte, kiezen sommige zelfstandigen ervoor om aanvullend verzekerd te zijn of een financiële buffer op te bouwen.
Als zzp’er in Spanje draag je zelf de verantwoordelijkheid voor je sociale bescherming. Wie goed op de hoogte is van de regels, voorkomt financiële verrassingen op het moment dat werken tijdelijk niet mogelijk is.
