Málaga treedt op tegen illegale mobiele woningen op plattelandsgrond
In de provincie Málaga zijn de autoriteiten begonnen met een streng optreden tegen mobiele woningen die zonder vergunning op landbouwgrond zijn geplaatst. Eigenaren riskeren hoge boetes, sloopbevelen en in sommige gevallen zelfs voorwaardelijke gevangenisstraffen.
De actie maakt deel uit van Operatie Murus, een onderzoek dat wordt geleid door de milieuaanklager van Málaga in samenwerking met de Guardia Civil en de milieueenheid SEPRONA. De operatie richt zich op de sterke toename van zogenoemde casas móviles in het achterland van de Costa del Sol.
Tot nu toe zijn al 125 personen onderzocht en zijn 62 mogelijke overtredingen van de ruimtelijke ordening vastgesteld. In de meeste gevallen gaat het om woningen die zonder vergunning zijn geplaatst op landbouwgrond waar permanente bewoning volgens de Spaanse wet niet is toegestaan.
Waarom mobiele woningen populair worden
De populariteit van mobiele en prefabwoningen is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Dat komt vooral doordat huizenprijzen in de provincie Málaga snel zijn gestegen.
Nieuwe modellen kosten vaak rond de €50.000, terwijl tweedehands varianten nog goedkoper kunnen zijn. De woningen beschikken meestal over een slaapkamer, keuken, badkamer en woonkamer en vormen daardoor een relatief snelle en betaalbare woonoplossing.
Vooral in gebieden zoals het Valle del Guadalhorce, met gemeenten als Cártama, Alhaurín de la Torre en Alhaurín el Grande, is het aantal mobiele woningen de laatste jaren flink toegenomen.
Het probleem volgens de autoriteiten: veel van deze woningen worden geplaatst op suelo rústico (landbouwgrond), waar woongebruik strikt beperkt is.
Wanneer een “mobiele woning” toch illegaal wordt
Volgens milieuaanklager Fernando Benítez draait het juridische probleem niet zozeer om het type woning, maar om het gebruik van de grond.
Zelfs als een woning technisch verplaatsbaar is, kan deze juridisch als permanente woning worden gezien zodra hij wordt gebruikt om in te wonen.
In dat geval is een bouw- of gebruiksvergunning nodig. Wordt een mobiele woning zonder toestemming op landbouwgrond geplaatst, dan kan dit worden beschouwd als een overtreding van de Spaanse ruimtelijke ordeningsregels.
De aanklager waarschuwt bovendien dat sommige bedrijven die mobiele woningen verkopen kopers misleiden door te beweren dat er geen vergunning nodig is. Volgens justitie is dat in de meeste gevallen onjuist.
Milieu- en infrastructuurproblemen
De snelle groei van mobiele woningen zorgt volgens de autoriteiten ook voor praktische problemen.
In verschillende gevallen zijn woningen aangesloten op illegale elektriciteits- en waterinstallaties of op ongecontroleerde septic tanks. Dit kan leiden tot vervuiling van bodem en grondwater.
Daarnaast melden gemeenten dat het extra verkeer op smalle landelijke wegen en paden voor veiligheidsproblemen zorgt en de bereikbaarheid voor hulpdiensten bemoeilijkt.
Sommige woningen zijn zelfs geplaatst in overstromingsgevoelige gebieden, waar eerdere stormen al schade hebben veroorzaakt.
Mogelijke straffen voor eigenaren
Wanneer een rechtbank vaststelt dat een mobiele woning illegaal is geplaatst, kan de eigenaar worden verplicht om de woning te verwijderen en het terrein in oorspronkelijke staat te herstellen.
Naast een sloopbevel kunnen ook boetes worden opgelegd. In ernstigere gevallen kan zelfs een voorwaardelijke gevangenisstraf tot één jaar volgen vanwege overtredingen van de ruimtelijke ordening.
Volgens justitie is het doel van Operatie Murus niet alleen handhaving, maar ook voorkomen dat nieuwe illegale installaties ontstaan, in samenwerking met gemeenten en politie.
Breder probleem in Zuid-Spanje
De opkomst van mobiele woningen weerspiegelt een groter probleem in delen van Spanje waar de huizenprijzen sterk zijn gestegen en betaalbare alternatieven schaars zijn. Hierdoor verschijnen steeds vaker woningen op landbouwgrond zonder vergunning, vooral in delen van Andalusië.
Toch is de wet duidelijk: het plaatsen van een woning op landbouwgrond zonder toestemming wordt gezien als een wijziging van het grondgebruik, ook als het om een zogenoemde mobiele woning gaat.
Veel kopers denken ten onrechte dat een verplaatsbare of prefabwoning geen vergunning nodig heeft. In de praktijk beschouwen Spaanse rechtbanken vrijwel elke constructie die permanent wordt bewoond — zeker wanneer die is aangesloten op water, elektriciteit of riolering — als een woning waarvoor een vergunning vereist is.
Nu de controles in Málaga worden opgevoerd, waarschuwen de autoriteiten dat iedereen die overweegt een mobiele woning op landbouwgrond te plaatsen eerst grondig de lokale bouwregels moet controleren.
