Elke 16 minuten overlijdt iemand in Spanje terwijl hij of zij wacht op zorg
Het Spaanse zorgsysteem voor mensen met een zorgafhankelijkheid ligt opnieuw onder vuur na een nieuw rapport waaruit blijkt dat 32.704 mensen in 2025 zijn overleden terwijl zij wachtten op hulp. Dat komt neer op ongeveer één overlijden elke 16 minuten. De cijfers hebben opnieuw discussie losgemaakt over lange wachttijden, regionale verschillen en de vraag of de vergrijzing het zorgsysteem inmiddels te zwaar belast.
De cijfers komen uit het 26e rapport van het Observatorio Estatal de la Dependencia, dat vrijdag in het Spaanse parlement werd gepresenteerd door de vereniging van directeuren en managers van sociale diensten. Volgens het rapport gaat het om mensen die nog wachtten op een officiële beoordeling van hun zorgafhankelijkheid, maar ook om personen bij wie de afhankelijkheid al was vastgesteld, terwijl de daadwerkelijke hulp nog niet was gestart.
Meer dan 258.000 mensen staan nog op de wachtlijst
Volgens het rapport stonden eind 2025 nog 258.167 mensen ergens in het proces op de wachtlijst voor afhankelijkheidszorg. De gemiddelde doorlooptijd van aanvraag tot beslissing bedraagt inmiddels 341 dagen, zeven dagen langer dan een jaar eerder. Voor veel families betekent dat bijna een jaar wachten, terwijl zij ondertussen al te maken hebben met ziekte, kwetsbaarheid of een groeiende zorgvraag thuis.
Die wachttijd is belangrijk omdat afhankelijkheidszorg in Spanje betrekking heeft op basisbehoeften van het dagelijks leven, zoals wassen, aankleden, eten, veilig bewegen en zelfstandig kunnen wonen. Wanneer ondersteuning lang op zich laat wachten, komt de zorg vaak terecht bij familieleden, die dit meestal onbetaald en naast hun werk of eigen gezondheidsproblemen moeten opvangen.
Meer mensen krijgen hulp, maar de druk blijft
Het rapport benadrukt dat het systeem niet stilstaat. Eind 2025 hadden 1.784.369 mensen officieel een zorgafhankelijkheidsstatus, en het aantal mensen dat daadwerkelijk ondersteuning ontvangt is in dat jaar toegenomen.
Tegelijkertijd is het beeld complexer. Volgens een update van het Ministerie van Sociale Rechten en IMSERSO uit januari was de belangrijkste wachtlijst in december 2025 gedaald tot 152.693 mensen, terwijl 1.635.462 mensen daadwerkelijk zorg ontvingen – een recordaantal.
Het verschil tussen deze cijfers komt doordat beide rapporten verschillende definities van de wachtlijst gebruiken. Het ministerie telt alleen mensen die al volledig in het officiële zorgproces zitten, terwijl het observatorium ook mensen meetelt die nog in andere fasen van vertraging zitten, zoals tijdens de beoordeling of administratieve verwerking. Beide cijfers laten zien dat er vooruitgang is geboekt, maar ook dat de structurele knelpunten nog niet zijn opgelost.
Grote regionale verschillen
Een van de meest opvallende conclusies van het rapport is het grote verschil tussen regio’s. Volgens analyses van El País variëren de wachttijden sterk: van 559 dagen in Murcia tot 113 dagen in Castilla y León.
Slechts zes autonome regio’s scoorden voldoende volgens het rapport, terwijl Spanje als geheel een 4,8 op 10 kreeg voor de werking van het systeem.
Dat betekent dat de plaats waar iemand woont nog steeds een grote invloed heeft op hoe snel zorg wordt toegekend en welke ondersteuning iemand krijgt. Voor een systeem dat gebaseerd is op een wettelijk recht op zorg, blijft dit een politiek gevoelig punt.
Meer geld, maar volgens critici nog onvoldoende
Volgens het rapport werd in 2025 meer dan 13,5 miljard euro uitgegeven aan afhankelijkheidszorg, het hoogste bedrag sinds het systeem werd ingevoerd. Toch stellen critici dat de investeringen nog steeds onder het Europese gemiddelde liggen.
Daarnaast maken sommige regio’s relatief veel gebruik van goedkopere vormen van ondersteuning, zoals financiële vergoedingen voor familieleden die zorg verlenen of telezorg, in plaats van intensievere professionele zorgdiensten.
Daarmee verschuift het debat steeds meer naar een andere vraag: niet alleen hoeveel mensen hulp krijgen, maar ook welke kwaliteit van zorg zij ontvangen en hoe snel die beschikbaar is.
Een probleem dat waarschijnlijk groter wordt
Spanje behoort tot de meest vergrijsde landen van Europa, en de vraag naar langdurige zorg blijft stijgen. Daardoor dreigt de druk op het systeem in de komende jaren alleen maar verder toe te nemen, tenzij er tegelijkertijd wordt geïnvesteerd in personeel, financiering en minder bureaucratie.
Ook politiek zal het onderwerp niet snel verdwijnen. Bijna twintig jaar nadat de Spaanse wet op afhankelijkheidszorg werd ingevoerd, laten de nieuwste cijfers zien dat het systeem nog steeds balanceert tussen vooruitgang en overbelasting. Meer mensen krijgen hulp dan ooit, maar tienduizenden wachten nog steeds te lang — en voor sommigen komt de zorg uiteindelijk te laat.
