Kritiek op uitblijven ES-Alert bij dodelijke brand Almería
Na de natuurbrand waarbij in de provincie Almería dertien mensen om het leven kwamen, groeit de kritiek op de manier waarop inwoners zijn gewaarschuwd. Vooral het besluit om het Spaanse alarmsysteem ES-Alert niet te gebruiken, roept vragen op bij nabestaanden en bewoners van het zwaar getroffen Bédar.
De brand brak op 9 juli uit bij Los Gallardos en verspreidde zich door de harde wind razendsnel richting verschillende woongebieden. In ongeveer twee uur tijd legden de vlammen volgens de Andalusische regering circa vijftien kilometer af.
Geen waarschuwing via mobiele telefoons
Tijdens de brand werd geen ES-Alert naar de mobiele telefoons van inwoners gestuurd. Dit systeem kan in een bepaald gebied tegelijkertijd een waarschuwingsbericht naar alle aangesloten telefoons verzenden.
Zo’n melding verschijnt ook op vergrendelde toestellen en gaat gepaard met een opvallend alarmsignaal. Daardoor kan in korte tijd een grote groep mensen worden gewaarschuwd, waaronder inwoners die slapen, alleen thuis zijn of geen sociale media volgen.
Volgens een opiniestuk van The Olive Press had het systeem inwoners mogelijk eerder kunnen waarschuwen voor het naderende vuur. De krant stelt dat bij een snel bewegende natuurbrand iedere minuut telt en dat alleen telefonische of persoonlijke waarschuwingen mogelijk onvoldoende zijn.
Hulpdiensten gingen langs de woningen
De regionale autoriteiten zeggen dat bewust voor een andere aanpak is gekozen. De burgemeester, gemeenteraadsleden en agenten van de Guardia Civil zouden inwoners telefonisch en persoonlijk hebben gewaarschuwd.
Afhankelijk van hun locatie kregen bewoners de instructie om hun woning te verlaten of juist binnen te blijven. Dat onderscheid was noodzakelijk omdat woningen verspreid over een bergachtig gebied liggen en niet voor iedereen dezelfde vluchtroute veilig was.
Toch vragen bewoners zich af of iedereen tijdig is bereikt. Sommige inwoners zeggen dat zij pas via buren of door het zien van rook en vlammen ontdekten hoe ernstig de situatie was.
Autoriteiten vreesden verwarring
De Andalusische regering verdedigt het besluit om geen algemene mobiele waarschuwing te versturen. Volgens president Juanma Moreno waren er problemen met de telefoonverbindingen en bestond het risico dat inwoners tegenstrijdige instructies zouden ontvangen.
Door de bijzondere ligging van de woningen konden mensen in het ene gebied veilig evacueren, terwijl inwoners op een andere locatie juist moesten schuilen. Een algemene melding had volgens de hulpdiensten daardoor paniek of gevaarlijke verkeerssituaties kunnen veroorzaken.
Critici vinden echter dat een ES-Alert ook gebruikt had kunnen worden om inwoners algemeen te waarschuwen voor het acute gevaar, met de instructie om verdere aanwijzingen van de hulpdiensten af te wachten.
Dertien mensen overleden
Bij de natuurbrand kwamen uiteindelijk dertien volwassenen om het leven: zeven Britten, drie Belgen, één Amerikaan, één Française en één Spanjaard. Verschillende slachtoffers werden aangetroffen in de omgeving van Bédar, waar zij vermoedelijk probeerden weg te komen voor het naderende vuur.
De brand verwoestte ongeveer 7.000 hectare natuurgebied en dwong meer dan 1.500 inwoners hun woning te verlaten. Honderden brandweerlieden, militairen en andere hulpverleners werden ingezet om het vuur te bestrijden.
De Andalusische autoriteiten omschreven het als een van de ernstigste natuurbranden die de regio ooit heeft meegemaakt. De eerste meldingen bij alarmnummer 112 spraken over een gevallen elektriciteitskabel langs de N-340A, waarna het vuur zich snel naar de omliggende vegetatie verspreidde.
Bewoners willen onafhankelijk onderzoek
In Bédar hebben Spaanse en buitenlandse inwoners inmiddels een werkgroep opgericht. Deze groep wil onderzoeken hoe de waarschuwingen en evacuaties zijn verlopen en welke verbeteringen nodig zijn om een herhaling te voorkomen.
De werkgroep benadrukt niet direct iemand de schuld te willen geven, maar wil wel duidelijkheid over de besluitvorming. Ook wordt gekeken naar betere waarschuwingstechnieken, evacuatieplannen en maatregelen om afgelegen woningen sneller te bereiken.
Vragen moeten worden beantwoord
Brandweerlieden, politieagenten, militairen en vrijwilligers werkten onder uitzonderlijk gevaarlijke omstandigheden en hebben volgens bewoners veel levens gered. De discussie richt zich daarom niet op hun inzet, maar op de voorbereiding en communicatie voorafgaand aan de evacuaties.
Nabestaanden en inwoners willen weten wie besloot het mobiele alarmsysteem niet te gebruiken, welke informatie op dat moment beschikbaar was en of alle bewoners daadwerkelijk tijdig zijn gewaarschuwd.
De tragedie in Almería laat opnieuw zien hoe belangrijk snelle en duidelijke communicatie is wanneer een natuurbrand zich binnen enkele minuten kan uitbreiden. Alleen een grondige evaluatie kan duidelijk maken wat goed ging, wat beter had gekund en hoe bij een volgende brand sneller kan worden gehandeld.
