Het Spaanse onderwijssysteem uitgelegd: van kleuterschool tot universiteit

Wie met kinderen naar Spanje verhuist, krijgt al snel te maken met termen als Educación Infantil, Primaria, ESO, Bachillerato en Formación Profesional. Het Spaanse onderwijssysteem lijkt op het Nederlandse en Belgische systeem, maar kent ook duidelijke verschillen.

In Spanje geldt de leerplicht van 6 tot 16 jaar. Het verplichte onderwijs bestaat uit zes jaar basisschool en vier jaar voortgezet onderwijs en is op openbare scholen gratis.

0 tot 6 jaar: Educación Infantil

Voor kinderen tot zes jaar bestaat de Educación Infantil. Deze fase is niet verplicht en bestaat uit twee delen:

• Primer ciclo: 0 tot 3 jaar
• Segundo ciclo: 3 tot 6 jaar

Het onderwijs voor kinderen van 3 tot 6 jaar is gratis. Voor de leeftijdsgroep van 0 tot 3 jaar verschilt het aanbod en de financiering per autonome regio en gemeente. De Spaanse overheid werkt aan uitbreiding van betaalbare en gratis opvangplaatsen voor deze jongste groep.

Voor buitenlandse kinderen kan deze periode prettig zijn om spelenderwijs Spaans en eventueel de regionale taal te leren voordat de leerplicht begint.

6 tot 12 jaar: Educación Primaria

Op zesjarige leeftijd begint de Educación Primaria, vergelijkbaar met de basisschool.

Deze fase duurt zes schooljaren:

1º Primaria – ongeveer 6-7 jaar
2º Primaria – ongeveer 7-8 jaar
3º Primaria – ongeveer 8-9 jaar
4º Primaria – ongeveer 9-10 jaar
5º Primaria – ongeveer 10-11 jaar
6º Primaria – ongeveer 11-12 jaar

Primaria is verplicht en gratis en omvat onder meer Spaanse taal, wiskunde, natuur- en maatschappijvakken, lichamelijke opvoeding, kunst en een vreemde taal.

Welke vakken precies worden gegeven kan enigszins verschillen per autonome regio. Spanje heeft namelijk een landelijk basiscurriculum, maar de autonome regio’s hebben aanzienlijke bevoegdheden bij de verdere invulling ervan.

12 tot 16 jaar: ESO

Na de basisschool volgt de Educación Secundaria Obligatoria, meestal afgekort tot ESO.

Deze duurt vier jaar:

• 1º ESO
• 2º ESO
• 3º ESO
• 4º ESO

Leerlingen volgen deze opleiding normaal gesproken tussen hun twaalfde en zestiende levensjaar. Ook de ESO is verplicht en gratis.

Na succesvolle afronding ontvangt de leerling het diploma Graduado en Educación Secundaria Obligatoria.

Daarmee kan een leerling onder meer verder naar het Bachillerato of naar een middelbare beroepsopleiding, de Formación Profesional de Grado Medio.

Wat gebeurt er na het zestiende jaar?

Vanaf zestien jaar is onderwijs niet meer verplicht. Jongeren hebben vervolgens verschillende mogelijkheden.

De twee bekendste routes zijn:

Bachillerato – vooral gericht op verdere studie aan hogeschool of universiteit.

Formación Profesional (FP) – beroepsgericht onderwijs met een sterkere koppeling met de arbeidsmarkt.

Bachillerato: voorbereiding op universiteit

Het Bachillerato duurt normaal gesproken twee jaar en wordt meestal gevolgd tussen 16 en 18 jaar. Het is vrijwillig en behoort tot het niet-verplichte voortgezet onderwijs.

Leerlingen kunnen kiezen uit verschillende richtingen, afhankelijk van hun interesses en vervolgopleiding.

Denk bijvoorbeeld aan:

• wetenschap en technologie;
• geesteswetenschappen en sociale wetenschappen;
• kunst;
• algemeen Bachillerato.

Wie daarna naar de universiteit wil, krijgt afhankelijk van de gekozen studie te maken met de Spaanse toelatingsprocedure en de PAU, de toelatingstoets voor de universiteit.

Formación Profesional: het Spaanse beroepsonderwijs

De Formación Profesional, meestal kortweg FP genoemd, is het Spaanse beroepsonderwijs en is de afgelopen jaren sterk gegroeid. In het schooljaar 2025-2026 stonden er volgens het Spaanse ministerie meer dan 1,2 miljoen FP-studenten ingeschreven.

Binnen het systeem bestaan verschillende niveaus. Voor ouders en studenten zijn vooral deze drie herkenbaar:

Grado Básico
Basisberoepsopleiding voor jongeren die via een beroepsgerichte route verder leren.

Grado Medio
Middelbaar beroepsonderwijs, doorgaans toegankelijk na de ESO.

Grado Superior
Hoger beroepsonderwijs. Dit niveau kan ook toegang bieden tot verdere studies aan een universiteit.

Veel FP-opleidingen combineren lessen op school met praktijkervaring bij bedrijven.

Universiteit in Spanje

Het Spaanse universitaire onderwijs is opgebouwd volgens de Europese bachelor-masterstructuur.

De belangrijkste niveaus zijn:

Grado – bacheloropleiding
Máster – masteropleiding
Doctorado – promotietraject

Een Grado duurt doorgaans vier jaar, hoewel sommige studies langer duren.

Spanje heeft zowel openbare als particuliere universiteiten. De kosten verschillen sterk per autonome regio, opleiding, universiteit en het aantal studiepunten dat wordt gevolgd. Er bestaat dus geen vast landelijk collegegeld dat voor iedere student hetzelfde is.

Openbare scholen: Colegio Público

Een colegio público is een openbare school die door de overheid wordt gefinancierd.

Het verplichte onderwijs is er gratis. Ouders kunnen wel kosten hebben voor bijvoorbeeld schoolmaterialen, maaltijden, vervoer of bepaalde activiteiten. Voor boeken en lesmateriaal bestaan afhankelijk van inkomen en autonome regio verschillende subsidieregelingen. Alleen al voor 2026 heeft de Spaanse overheid 58,5 miljoen euro beschikbaar gesteld voor ondersteuning bij schoolboeken en lesmateriaal.

Bij toelating tot populaire scholen kan een puntensysteem worden gebruikt. Daarbij kunnen onder andere woonadres, broertjes of zusjes op dezelfde school en andere omstandigheden een rol spelen. De exacte toelatingsregels worden door de autonome regio bepaald.

Concertado: particulier én door overheid gefinancierd

Een typisch Spaans verschijnsel is het colegio concertado.

Dit zijn particuliere scholen die voor het reguliere onderwijs geheel of gedeeltelijk met overheidsgeld worden gefinancierd. Ze vallen daardoor voor de toelating en het door de overheid gefinancierde onderwijs onder veel van dezelfde regels als openbare scholen.

Concertados mogen daarom niet simpelweg worden gezien als privéscholen waar ouders standaard de helft van het onderwijs betalen.

Wel kunnen er kosten zijn voor bijvoorbeeld extra activiteiten, maaltijden, vervoer, materialen of diensten die niet onder het gefinancierde onderwijs vallen.

Veel concertados hebben een katholieke achtergrond, al geldt dat niet voor allemaal.

Volledig particuliere scholen

Daarnaast zijn er colegios privados. Deze scholen worden niet op dezelfde manier door de overheid bekostigd en ouders betalen zelf het schoolgeld.

De kosten verschillen sterk. Sommige particuliere scholen zijn relatief betaalbaar, terwijl internationale topscholen duizenden tot tienduizenden euro’s per schooljaar kunnen kosten.

Privéscholen hebben doorgaans meer vrijheid bij hun toelatingsbeleid en onderwijsaanbod.

Internationale scholen

Voor Nederlandse, Belgische en andere buitenlandse gezinnen zijn ook internationale scholen interessant.

Vooral rond Madrid, Barcelona, Valencia, Alicante, Málaga, Marbella, Mallorca en andere gebieden met veel buitenlandse inwoners is het aanbod groot.

Er bestaan onder andere:

• Britse scholen;
• Amerikaanse scholen;
• Franse scholen;
• Duitse scholen;
• internationale scholen met het International Baccalaureate (IB).

Het voordeel kan zijn dat een kind gemakkelijker verder kan binnen een bekend internationaal onderwijssysteem. Daar staat tegenover dat internationaal onderwijs meestal aanzienlijk duurder is dan het Spaanse openbare onderwijs.

Spaans is niet overal de enige onderwijstaal

Een belangrijk punt voor gezinnen die naar Spanje emigreren is de taal.

In verschillende autonome regio’s wordt naast Spaans ook een co-officiële regionale taal in het onderwijs gebruikt.

Denk bijvoorbeeld aan Catalaans in Catalonië, Valenciaans in de Comunidad Valenciana, Baskisch in Baskenland en Galicisch in Galicië.

Hoe groot het aandeel van iedere taal binnen het onderwijs is, verschilt per regio en soms per gekozen onderwijsprogramma.

Voor Nederlandse of Belgische kinderen kan dat betekenen dat zij niet alleen Spaans, maar tegelijkertijd ook een regionale taal moeten leren.

Naar school na emigratie naar Spanje

Wie permanent met kinderen naar Spanje verhuist, kan hen bij een Spaanse school aanmelden.

Bij openbare en concertado scholen verloopt de inschrijving volgens de procedures van de betreffende autonome regio. Daarbij worden gewoonlijk documenten gevraagd zoals identificatiegegevens, woonadres en informatie over de eerdere schoolloopbaan.

Voor gezinnen die midden in het schooljaar arriveren bestaan procedures om kinderen alsnog een schoolplaats te geven.

Het is verstandig om hiervoor tijdig contact op te nemen met de onderwijsafdeling van de autonome regio of de gemeente waar je gaat wonen, omdat de inschrijftermijnen en benodigde documenten per regio verschillen.

Kort samengevat

Het Spaanse onderwijssysteem ziet er in grote lijnen zo uit:

0-3 jaar: Educación Infantil – eerste cyclus, vrijwillig
3-6 jaar: Educación Infantil – tweede cyclus, vrijwillig en gratis
6-12 jaar: Educación Primaria – verplicht en gratis
12-16 jaar: ESO – verplicht en gratis
16-18 jaar: Bachillerato of beroepsonderwijs
Daarna: universiteit, hoger beroepsonderwijs of arbeidsmarkt.

Voor Nederlandse en Belgische gezinnen is vooral belangrijk om te kijken naar de regio waar je gaat wonen, de onderwijstaal en het type school. Het Spaanse onderwijssysteem is landelijk geregeld, maar juist door de grote bevoegdheden van de autonome regio’s kunnen er tussen bijvoorbeeld Alicante, Málaga, Catalonië en Madrid behoorlijke praktische verschillen bestaan.