Spanje is een van de laatste landen met vermogensbelasting politieke partijen botsen over extra belasting voor miljonairs

Spanje is een van de laatste landen met vermogensbelasting: politieke partijen botsen over extra belasting voor miljonairs

Spanje behoort samen met Noorwegen en Zwitserland tot de laatste drie OESO-landen die nog een algemene belasting op het nettovermogen van particulieren heffen. Terwijl veel Europese landen deze belasting hebben afgeschaft, staat de heffing in Spanje opnieuw centraal in het politieke debat. In aanloop naar de landelijke verkiezingen van 29 november 2026 willen sommige partijen grote vermogens zwaarder belasten, terwijl andere juist pleiten voor belastingverlaging of volledige afschaffing. Ook voor Nederlanders en Belgen met aanzienlijk vermogen of vastgoed in Spanje kunnen toekomstige wijzigingen gevolgen hebben.

Spanje behoort tot de laatste drie landen met een algemene vermogensbelasting

De vermogensbelasting is opnieuw een belangrijk onderwerp in de Spaanse verkiezingscampagne. Waar de meeste Europese landen hun algemene belasting op privévermogen in de afgelopen decennia hebben afgeschaft, heeft Spanje deze behouden.

Volgens gegevens van de internationale onderzoeksorganisatie Tax Foundation kennen binnen de OESO nog slechts drie landen een algemene jaarlijkse belasting op het nettovermogen van particulieren: Spanje, Noorwegen en Zwitserland.

In 1990 waren dat er nog twaalf.

Binnen de Europese Unie is Spanje inmiddels het enige land met een dergelijke algemene vermogensbelasting. Andere landen belasten soms nog wel specifieke vermogensbestanddelen, zoals vastgoed, effecten of bepaalde financiële bezittingen.

Het verschil is belangrijk. Een algemene vermogensbelasting kijkt naar de waarde van meerdere bezittingen samen, na aftrek van relevante schulden en vrijstellingen.

De Spaanse belasting heet Impuesto sobre el Patrimonio en bestaat naast de inkomstenbelasting, onroerendgoedbelasting en erfbelasting.

Hoe werkt de Spaanse vermogensbelasting?

De Spaanse vermogensbelasting wordt berekend over het nettovermogen van particulieren. Daarvoor wordt gekeken naar bezittingen zoals woningen, banktegoeden, beleggingen en andere vermogensbestanddelen.

Schulden die volgens de belastingregels aftrekbaar zijn, kunnen de belastbare waarde verminderen.

De algemene landelijke belastingvrije voet bedraagt €700.000. De autonome regio’s mogen voor hun inwoners echter afwijkende vrijstellingen, tarieven en kortingen vaststellen.

Daarnaast kan voor de eigen hoofdwoning een afzonderlijke vrijstelling van maximaal €300.000 gelden, mits aan de voorwaarden wordt voldaan.

Hierdoor kan de uiteindelijke belasting sterk verschillen tussen inwoners van bijvoorbeeld Catalonië, Madrid, Andalusië en de Valenciaanse Gemeenschap.

Ook de aard van het vermogen speelt een rol. Niet iedere bezitting wordt op dezelfde manier gewaardeerd en bepaalde zakelijke vermogensbestanddelen kunnen onder voorwaarden zijn vrijgesteld.

Voorbeeld: wanneer kan vermogensbelasting ontstaan?

Onderstaande voorbeelden laten uitsluitend zien hoe een belastingvrije voet van €700.000 het belastbare vermogen kan beïnvloeden.

Nettovermogen Resterend na €700.000 vrijstelling
€500.000 €0
€750.000 €50.000
€1.000.000 €300.000
€1.500.000 €800.000
€3.000.000 €2.300.000

Dit is geen berekening van de verschuldigde belasting. Regionale vrijstellingen, vrijgestelde bezittingen, progressieve tarieven en andere fiscale regels kunnen de uiteindelijke uitkomst veranderen.

Een vermogen boven €700.000 betekent dus niet automatisch dat iemand daadwerkelijk vermogensbelasting moet betalen.

Extra belasting voor vermogens boven drie miljoen euro

Naast de gewone vermogensbelasting kent Spanje sinds eind 2022 de Impuesto Temporal de Solidaridad de las Grandes Fortunas.

Deze solidariteitsheffing is bedoeld voor particulieren met een nettovermogen van meer dan drie miljoen euro.

De maatregel werd onder andere ingevoerd om te voorkomen dat zeer vermogende personen door regionale belastingkortingen nauwelijks vermogensbelasting zouden betalen.

Dat is vooral relevant in autonome regio’s waar de gewone vermogensbelasting sterk wordt verlaagd of praktisch volledig wordt kwijtgescholden.

De solidariteitsheffing werkt met eigen vrijstellingen en berekeningsregels. Betaalde gewone vermogensbelasting kan onder voorwaarden worden verrekend, zodat niet zonder meer twee volledige heffingen over hetzelfde vermogen ontstaan.

De extra belasting bestaat inmiddels naast het regionale systeem en vormt een belangrijk onderdeel van het huidige politieke debat.

Hoeveel brengt de vermogensbelasting op?

Hoewel Spanje een van de laatste landen is die deze belasting heffen, zijn de opbrengsten relatief beperkt in vergelijking met andere belastinginkomsten.

Volgens de door SpanjeVandaag aangehaalde internationale vergelijking leverden de vermogensbelastingen de volgende bedragen op:

Land Jaarlijkse opbrengst Aandeel belastinginkomsten
Zwitserland Circa €9,5 miljard Ruim 4%
Noorwegen Circa €2,7 miljard Verschilt per meetwijze
Spanje Circa €3,1 miljard Ongeveer 0,6%

De cijfers hebben betrekking op de in de internationale vergelijking gebruikte referentiejaren en zijn niet noodzakelijk rechtstreeks vergelijkbaar met de begrotingsopbrengsten van 2026.

In Spanje vertegenwoordigt de belasting ongeveer 0,21 procent van het bruto binnenlands product.

Dat is aanzienlijk minder dan in Zwitserland, waar de vermogensbelasting een belangrijker onderdeel van de belastinginkomsten vormt.

Waarom hebben zoveel landen de vermogensbelasting afgeschaft?

Verschillende Europese landen besloten in het verleden de algemene vermogensbelasting te beëindigen.

Duitsland en Zweden behoren tot de landen die de heffing hebben afgeschaft. Frankrijk beperkte de voormalige algemene vermogensbelasting in 2018 tot een belasting op omvangrijk vastgoedbezit.

Daarvoor werden verschillende redenen aangevoerd.

Een veelgenoemd probleem is dat vermogen moeilijker te waarderen kan zijn dan inkomen. Banktegoeden zijn relatief eenvoudig vast te stellen, maar de marktwaarde van familiebedrijven, niet-beursgenoteerde ondernemingen en bepaalde andere bezittingen kan ingewikkeld zijn.

Ook kunnen hoge vrijstellingen en uitzonderingen ervoor zorgen dat de belastinggrondslag beperkt blijft.

Critici stellen dat de uitvoeringskosten daardoor relatief hoog zijn en dat belastingplichtigen worden gestimuleerd hun vermogen anders te structureren.

Voorstanders benadrukken juist dat belasting op grote vermogens kan bijdragen aan de financiering van publieke voorzieningen en aan het beperken van vermogensongelijkheid.

Frente Amplio wil nieuwe belasting op miljonairs

In de Spaanse verkiezingscampagne heeft Frente Amplio, de politieke samenwerking rond voormalig burgemeester Ada Colau, een voorstel gepresenteerd om grote vermogens zwaarder te belasten.

De partij wil een jaarlijkse belasting van 2 procent invoeren voor particulieren met een nettovermogen boven één miljoen euro.

Voor vermogens boven vijftig miljoen euro zou een tarief van 3 procent gelden.

Volgens Frente Amplio zou de maatregel meer dan tien miljard euro per jaar kunnen opleveren.

De partij wil dat geld onder andere besteden aan gezondheidszorg en het verbeteren van lage pensioenen.

De bestaande betaalde vermogensbelasting zou volgens het voorstel kunnen worden verrekend.

Frente Amplio schat dat ongeveer 231.000 mensen onder de regeling zouden vallen, ongeveer één procent van de personen die aangifte inkomstenbelasting doen.

Deze opbrengst- en doelgroepcijfers zijn ramingen van de partij zelf. De nieuwe belasting is nog niet ingevoerd.

Wat willen PSOE, PP en Vox?

Ook de grotere Spaanse politieke partijen verschillen van mening over de toekomst van belasting op vermogen.

De PSOE van premier Pedro Sánchez wil de bestaande solidariteitsheffing op grote vermogens versterken. De partij richt zich daarbij onder meer op het beperken van vrijstellingen en aftrekmogelijkheden, zodat grote vermogens minder eenvoudig buiten de heffing vallen.

De Partido Popular (PP) van Alberto Núñez Feijóo legt in haar programma meer nadruk op belastingverlagingen voor gezinnen en lagere en middeninkomens. Daarnaast wil de partij de fiscale autonomie van de Spaanse regio’s behouden, waardoor die zelf meer ruimte houden om vermogensbelastingen te verlagen.

Vox kiest voor een verdergaande aanpak en wil de vermogensbelasting volledig afschaffen.

De partij wil daarnaast de Spaanse erf- en schenkbelasting en de gemeentelijke belasting op waardestijging van grond, de plusvalía municipal, afschaffen.

De voorstellen zijn politieke plannen. Welke maatregelen na de verkiezingen daadwerkelijk worden uitgevoerd, hangt af van de parlementaire besluitvorming.

De belangrijkste politieke verschillen

Politieke partij Standpunt vermogensbelasting
Frente Amplio Nieuwe jaarlijkse heffing van 2% boven €1 miljoen en 3% boven €50 miljoen
PSOE Bestaande heffing op grote vermogens versterken
PP Regionale vrijheid behouden om de belasting te verlagen of af te schaffen
Vox Algemene vermogensbelasting volledig afschaffen
Podemos Pleit voor zwaardere belasting van grote vermogens

De verschillende voorstellen zijn niet allemaal even ver uitgewerkt. Vooral bij nieuwe belastingplannen zijn de precieze vrijstellingen, waarderingsregels en eventuele verrekeningen van belang.

Vertrekken rijke inwoners uit Spanje vanwege belastingen?

Een veelgehoord argument tegen vermogensbelasting is dat zeer vermogende mensen hun fiscale woonplaats verplaatsen wanneer de belastingdruk stijgt.

Dit risico bestaat, maar onderzoek laat geen eenduidig beeld zien.

Volgens de door SpanjeVandaag aangehaalde Franse economische analyses reageren sommige vermogende belastingbetalers op hogere tarieven door te verhuizen of hun financiële structuur aan te passen. De gemeten verhuisreactie is in bepaalde onderzoeken echter relatief beperkt.

Andere internationale studies, onder meer uit Noorwegen, vinden duidelijkere aanwijzingen voor fiscale migratie en veranderingen in het gedrag van vermogende huishoudens.

Ook belastingplanning kan belangrijker worden wanneer de verschillen tussen landen en regio’s groot zijn.

De daadwerkelijke gevolgen hangen onder meer af van de hoogte van de belasting, vrijstellingen, internationale belastingverdragen en de mogelijkheid om vermogen of fiscale woonplaats te verplaatsen.

Het is daarom niet mogelijk om zonder meer te stellen dat vermogensbelasting altijd leidt tot een massale uittocht van miljonairs.

Grote verschillen tussen Spaanse regio’s

De Spaanse vermogensbelasting is voor buitenlandse inwoners extra ingewikkeld doordat de autonome regio’s hun eigen regels kunnen toepassen.

Zo kennen Madrid en Andalusië omvangrijke regionale kortingen op de gewone vermogensbelasting.

In Catalonië en de Valenciaanse Gemeenschap gelden andere vrijstellingen en tariefstructuren.

Bij grotere vermogens kan echter ook de landelijke solidariteitsheffing van toepassing zijn, waardoor regionale kortingen niet automatisch betekenen dat er geen enkele vermogensbelasting verschuldigd is.

De plaats waar iemand fiscaal woont, kan daardoor een aanzienlijk verschil maken.

Wel moet de werkelijke fiscale woonplaats worden vastgesteld volgens de geldende regels. Alleen een inschrijving bij een gemeente of het bezit van een woning is daarvoor niet altijd voldoende.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen?

Voor Nederlanders en Belgen die permanent naar Spanje emigreren, is de vermogensbelasting een belangrijk aandachtspunt.

Wie fiscaal inwoner van Spanje wordt, kan in beginsel worden belast over zijn wereldwijde vermogen.

Daarbij kunnen ook Nederlandse of Belgische banktegoeden, beleggingen en onroerende zaken in de beoordeling worden betrokken, rekening houdend met vrijstellingen en belastingverdragen.

Iemand die zijn woning in Nederland verkoopt en vervolgens met een aanzienlijk bedrag aan spaargeld naar Spanje verhuist, kan daardoor te maken krijgen met een andere fiscale situatie.

Ook mensen met een bedrijf, beleggingsportefeuille of meerdere woningen moeten rekening houden met de Spaanse waarderings- en belastingregels.

Voor niet-ingezetenen ligt dat anders.

Zij worden voor de gewone Spaanse vermogensbelasting in beginsel alleen beoordeeld over bezittingen en rechten die in Spanje belastbaar zijn.

En als je alleen een vakantiewoning in Spanje hebt?

Een Nederlandse of Belgische eigenaar die niet fiscaal in Spanje woont, kan toch onder de Spaanse vermogensbelasting vallen wanneer de waarde van zijn Spaanse bezittingen hoog genoeg is.

Voor niet-ingezetenen geldt in beginsel een belastingvrije voet van €700.000.

Dat betekent bijvoorbeeld dat iemand met een Spaanse vakantiewoning met een relevante fiscale waarde van €300.000, zonder andere belastbare Spaanse bezittingen, normaal gesproken niet vanwege uitsluitend die woning vermogensbelasting verschuldigd zal zijn.

Bij een veel duurdere woning of meerdere Spaanse bezittingen kan dat anders liggen.

Belangrijk is dat voor de berekening specifieke fiscale waarderingsregels gelden. De aankoopprijs of verkoopwaarde is niet automatisch hetzelfde als de belastbare waarde.

Ook kunnen inwoners van EU- en EER-landen onder voorwaarden de fiscale regels van een relevante autonome regio toepassen.

De vermogensbelasting staat bovendien los van de jaarlijkse IBI, de inkomstenbelasting voor niet-ingezetenen en eventuele belasting over verhuuropbrengsten.

Wanneer moet je aangifte vermogensbelasting doen?

De Spaanse vermogensbelasting wordt doorgaans vastgesteld op basis van het vermogen op 31 december van het betreffende belastingjaar.

De aangifte wordt vervolgens in het daaropvolgende jaar ingediend.

Voor de gewone vermogensbelasting gebruikt Spanje formulier Modelo 714.

Voor de solidariteitsheffing op grote vermogens wordt Modelo 718 gebruikt.

Een aangifteplicht kan ook bestaan wanneer uiteindelijk weinig of geen belasting verschuldigd is. Zo geldt bij de gewone vermogensbelasting een aanvullende aangiftegrens bij een bruto waarde van bezittingen en rechten van meer dan twee miljoen euro, volgens de daarvoor geldende regels.

Voor buitenlandse eigenaren met een omvangrijk vermogen is het daarom belangrijk om niet uitsluitend naar de belastingvrije voet te kijken.

Spaanse verkiezingen kunnen belangrijke gevolgen hebben

Op zondag 29 november 2026 vinden vervroegde landelijke verkiezingen plaats in Spanje.

De toekomst van de vermogensbelasting is een van de fiscale onderwerpen waarover de partijen van mening verschillen.

Sommige partijen willen de heffing uitbreiden naar meer vermogende huishoudens. Andere willen de bestaande regionale verschillen behouden of de belasting helemaal afschaffen.

Of en wanneer veranderingen worden doorgevoerd, is nog niet bekend.

Zelfs wanneer een politieke partij een nieuw belastingstelsel voorstelt, moet dat na de verkiezingen eerst worden omgezet in wetgeving en voldoende parlementaire steun krijgen.

Voor de belastingaangiften die betrekking hebben op het lopende belastingjaar blijven de op dat moment geldende wettelijke regels daarom het uitgangspunt.

Wat kunnen buitenlandse huiseigenaren verwachten?

Voor Nederlanders en Belgen met een woning of aanzienlijk vermogen in Spanje is het belangrijk om de ontwikkelingen te blijven volgen.

De combinatie van regionale vermogensbelasting, landelijke solidariteitsheffing en internationale belastingregels maakt de Spaanse situatie complexer dan op het eerste gezicht lijkt.

Dat geldt vooral voor mensen die permanent emigreren, grote bedragen uit de verkoop van hun Nederlandse of Belgische woning ontvangen, of meerdere vastgoedobjecten bezitten.

De verkiezingen van 29 november kunnen leiden tot een andere politieke koers, maar er is nog geen besluit genomen over een nieuwe algemene vermogensbelasting of de afschaffing ervan.

Spanje blijft voorlopig een van de weinige landen waar een algemene belasting op nettovermogen bestaat. De komende politieke besluitvorming zal bepalen of de belasting op grote vermogens verder wordt uitgebreid, grotendeels ongewijzigd blijft of juist wordt verlaagd.

Vergelijkbare berichten