Meer dan 94% van bosbranden in Andalusië veroorzaakt door mensen: 15 doden en bijna 59.000 hectare getroffen
Andalusië heeft een van de zwaarste bosbrandseizoenen uit zijn geschiedenis achter de rug. Volgens de regionale overheid had meer dan 94 procent van de bosbranden in 2026 een menselijke oorzaak. Bij de verwoestende brand in Los Gallardos, in de provincie Almería, verloren vijftien mensen het leven. In totaal werd bijna 59.000 hectare natuurgebied getroffen en moesten duizenden inwoners hun woning verlaten of binnenblijven vanwege het gevaar.
Andalusië presenteert zorgwekkende cijfers over bosbranden
De regionale regering van Andalusië heeft op vrijdag 16 oktober de voorlopige balans opgemaakt van het bosbrandseizoen van 2026.
Tijdens een bijeenkomst van het regionale adviescomité van Plan Infoca in Sevilla presenteerde vicepresident Antonio Sanz de cijfers.
Volgens Sanz was het de moeilijkste campagne in de geschiedenis van de Andalusische bosbrandbestrijdingsdienst Infoca.
In totaal moesten hulpdiensten 842 keer uitrukken voor branden in bos- en natuurgebieden.
Bij 516 incidenten, ongeveer 61 procent, bleef de verbrande oppervlakte beperkt tot minder dan één hectare.
Toch veroorzaakten verschillende grote branden enorme schade aan natuurgebieden en vormden zij een directe bedreiging voor bewoners.
Meer dan 94 procent heeft menselijke oorzaak
Een van de opvallendste conclusies is dat meer dan 94 procent van de bosbranden verband hield met menselijke activiteiten.
Daarbij gaat het niet uitsluitend om brandstichting.
Volgens de Andalusische autoriteiten worden drie verschillende oorzaken onderscheiden:
- Opzettelijk aangestoken branden, waarbij bewust vuur wordt veroorzaakt.
- Nalatigheid, bijvoorbeeld door onvoorzichtig gebruik van vuur of werkzaamheden waarbij vonken ontstaan.
- Ongelukken, waarbij menselijke activiteiten onbedoeld brand veroorzaken.
Slechts 2,94 procent van de bosbranden had volgens de voorlopige cijfers een natuurlijke oorzaak, zoals blikseminslag.
De cijfers maken duidelijk hoe belangrijk preventie en verantwoord gedrag in bos- en natuurgebieden zijn.
Dat meer dan 94 procent een menselijke oorzaak heeft, betekent overigens niet dat al deze branden bewust zijn aangestoken.
Bijna 59.000 hectare natuurgebied getroffen
In totaal werd tijdens het seizoen 58.735 hectare getroffen door bosbranden.
Het gaat om een oppervlakte die overeenkomt met ongeveer 82.000 voetbalvelden.
Volgens Plan Infoca was de schade als volgt verdeeld:
| Type natuurgebied | Getroffen oppervlakte |
|---|---|
| Bos met bomen | 28.023 hectare |
| Struikgewas | 17.507 hectare |
| Grasland | 13.205 hectare |
| Totaal | 58.735 hectare |
De totale getroffen oppervlakte was ongeveer vier keer zo groot als tijdens het voorgaande seizoen.
Vooral de grote bosbranden in Almería, Huelva en Málaga droegen bij aan de omvangrijke schade.
Vijftien doden bij brand in Los Gallardos
Het zwaarste menselijke drama speelde zich af in Los Gallardos, in de provincie Almería.
Daar brak op 9 juli een grote natuurbrand uit, die zich onder extreme weersomstandigheden snel verspreidde.
Bij de brand kwamen vijftien mensen om het leven.
Het incident behoort daarmee tot de ernstigste bosbrandrampen die Spanje de afgelopen decennia heeft meegemaakt.
De slachtoffers maken duidelijk hoe gevaarlijk natuurbranden kunnen worden wanneer sterke wind, hoge temperaturen en droge vegetatie samenkomen.
Ook bij de brand in Benahavís, aan de Costa del Sol, vielen slachtoffers.
De Andalusische overheid herdacht tijdens de presentatie van de cijfers de overledenen en sprak haar medeleven uit aan hun families.
Duizenden inwoners moesten worden beschermd
Tijdens het bosbrandseizoen moesten in totaal 6.444 mensen uit voorzorg worden geëvacueerd, tijdelijk uit risicogebieden worden verwijderd of binnenblijven vanwege brand en rook.
Vooral bij grote branden moesten hulpdiensten ingrijpende maatregelen nemen om inwoners te beschermen.
Drie bosbranden bereikten operationeel niveau 2, waarbij extra ondersteuning van onder andere de Spaanse militaire noodeenheid UME nodig was.
Het ging om de branden in Villanueva de los Castillejos, Los Gallardos en Niebla.
Daarnaast bereikten negentien incidenten operationeel niveau 1.
De hulpdiensten moesten daarbij niet alleen de branden bestrijden, maar ook wegen afsluiten, bewoners waarschuwen en kwetsbare inwoners in veiligheid brengen.
Extreem weer maakte branden gevaarlijker
Volgens de Andalusische overheid werd het bosbrandseizoen gekenmerkt door uitzonderlijke weersomstandigheden.
Een bijzonder natte winter zorgde ervoor dat veel vegetatie groeide.
Tijdens de daaropvolgende droge en hete zomer veranderde een groot deel van die vegetatie in gemakkelijk brandbaar materiaal.
Daar kwam bij dat Andalusië te maken kreeg met langdurige periodes van extreme hitte.
Volgens de autoriteiten werden tijdens het seizoen in totaal 61 dagen met hittegolven geregistreerd.
De combinatie van hoge temperaturen, droogte en brandbaar plantenmateriaal zorgde ervoor dat sommige branden zich bijzonder snel konden verspreiden.
Hierdoor hadden brandweerlieden regelmatig te maken met gevaarlijke en moeilijk voorspelbare situaties.
Politie onderzoekt tientallen branden
De Spaanse politie heeft tijdens het bosbrandseizoen verschillende onderzoeken uitgevoerd naar mogelijke menselijke betrokkenheid.
De aan de Andalusische overheid verbonden eenheid van de Policía Nacional onderzocht 54 branden.
Bij 53 daarvan wist de politie de omstandigheden op te helderen.
In totaal werden 27 personen aangehouden of als verdachte onderzocht.
De Guardia Civil onderzocht eveneens verschillende branden en registreerde onder andere gevallen van nalatigheid en opzettelijke brandstichting.
De autoriteiten benadrukken dat zorgvuldig onderzoek noodzakelijk is om vast te stellen of sprake is van een ongeluk, nalatigheid of strafbare brandstichting.
Veel meer overtredingen in natuurgebieden
Tijdens de zomer werden ook aanzienlijk meer mogelijke overtredingen vastgesteld.
De Andalusische autoriteiten registreerden 14.731 meldingen of voorgestelde sancties wegens gevaarlijk of verboden gedrag in bos- en natuurgebieden.
Dat is bijna drie keer zoveel als een jaar eerder, toen ongeveer 5.800 gevallen werden geregistreerd.
De overtredingen hadden onder meer betrekking op verboden barbecues, het gebruik van vuur en het betreden van bepaalde bosgebieden met voertuigen.
De overheid wil met strengere controles en handhaving het risico op nieuwe branden verkleinen.
Bosbrandgevaar nog niet voorbij
Hoewel de officiële periode met het hoogste bosbrandgevaar op 15 oktober is geëindigd, blijft waakzaamheid noodzakelijk.
Vanaf 16 oktober geldt in Andalusië de periode met gemiddeld brandgevaar, die doorloopt tot en met 31 oktober.
Tijdens deze periode zijn bepaalde activiteiten met open vuur in en rond bosgebieden alleen toegestaan met voorafgaande toestemming.
De autoriteiten waarschuwen dat ook in het najaar branden kunnen ontstaan, vooral wanneer het langere tijd droog blijft.
Bij verdachte rookontwikkeling of brand wordt inwoners gevraagd onmiddellijk alarmnummer 112 te bellen.
Andalusië bereidt zich voor op nieuwe extreme brandseizoenen
Volgens vicepresident Antonio Sanz laten de gebeurtenissen van 2026 zien dat de aanpak van bosbranden moet worden aangepast aan veranderende omstandigheden.
De regionale overheid wil daarom blijven investeren in gespecialiseerde brandbestrijding, nieuwe technologie en betere samenwerking tussen hulpdiensten.
Ook wordt gewerkt aan een comité dat de risico’s van toekomstige bosbranden moet analyseren.
Daarbij wordt gekeken naar weersomstandigheden, vegetatie, brandgedrag en de bescherming van inwoners.
De overheid benadrukt dat preventie en snelle detectie steeds belangrijker worden.
Menselijk gedrag blijft belangrijke factor
De voorlopige cijfers over 2026 laten zien dat menselijke activiteiten een grote rol spelen bij het ontstaan van bosbranden in Andalusië.
Tegelijkertijd kunnen extreme weersomstandigheden ervoor zorgen dat een relatief kleine brand zich snel ontwikkelt tot een grote noodsituatie.
Volgens de regionale overheid vraagt dit om een combinatie van strengere preventie, bewustwording en voldoende capaciteit bij de hulpdiensten.
De belangrijkste conclusie is dat veel bosbranden mogelijk voorkomen kunnen worden door veiliger menselijk gedrag, maar dat ook goede voorbereiding op extreem weer noodzakelijk blijft.
Met vijftien dodelijke slachtoffers bij de ramp in Los Gallardos en bijna 59.000 hectare getroffen natuurgebied zal het bosbrandseizoen van 2026 in Andalusië nog lang worden herinnerd.
