Moeten huizen aan de eerste kustlijn worden gesloopt? Stormen wakkeren debat opnieuw aan: “De stranden verdwijnen”
De steeds krachtigere en frequentere stormen aan de Spaanse Middellandse Zeekust hebben het debat over bouwen op de eerste lijn van de kust opnieuw aangewakkerd. Door hevige golfslag en versnelde erosie verdwijnen stranden in rap tempo en komen woningen en bouwwerken direct in gevaar.
“Het strand is verdwenen”
In Tavernes de la Valldigna (provincie Valencia) vertelt Ulrike Zwiebel hoe haar familiehotel, al meer dan vijftig jaar pal aan zee, tijdens de laatste storm letterlijk trilde door het geweld van de golven. Waar vroeger tientallen meters strand lagen tussen het gebouw en de zee, gaapt nu een metersdiepe afgrond.
Volgens haar is de kustlijn in enkele decennia dramatisch verschoven: van 170 meter strandbreedte naar vrijwel niets. Trappen en toegangen tot het strand zijn verdwenen en de zee slaat nu rechtstreeks tegen de bebouwing.
De recente storm Harry veroorzaakte opnieuw schade, net zoals storm Gloria dat zes jaar geleden deed. Sindsdien heeft zij haar pand versterkt met zware metalen platen en extra bescherming tegen overstroming. Toch blijft de onzekerheid groot: bij elke nieuwe storm is het afwachten of het gebouw standhoudt.
Structurele erosie: stranden krijgen geen “voeding” meer
Volgens kustdeskundigen, waaronder hoogleraren van de Universitat Politècnica de València, is het probleem structureel. Stranden worden van nature gevormd door sediment (zand en grind) dat via rivieren naar zee wordt afgevoerd en zich langs de kust verspreidt.
Wanneer die natuurlijke toevoer wordt verstoord – bijvoorbeeld door dammen, havenwerken of golfbrekers – krijgen stranden onvoldoende aanvulling. Het gevolg: elke storm spoelt opnieuw zand weg dat niet meer wordt aangevuld.
Daar komt bij dat door klimaatverandering stormen krachtiger worden en golven hoger. Hoe hoger de golfslag, hoe groter de hoeveelheid zand die per storm verdwijnt.
Kunstmatig zand of structurele bescherming?
Lokale overheden zoeken naar oplossingen, zoals het aanvoeren van zand per vrachtwagen of het opspuiten van zand vanaf zee. Maar vaak spoelt het nieuw aangebrachte zand bij de volgende storm weer weg.
Alternatieven die worden besproken zijn:
-
Kunstmatige riffen op lage diepte
-
Losstaande golfbrekers
-
Specifiek ontworpen strekdammen per strand
Toch waarschuwen experts dat zonder structurele aanvoer van sediment het probleem zich blijft herhalen.
Sloop van woningen: oplossing of uitstel van probleem?
In Guardamar del Segura (Alicante) ligt het strand van Playa de Babilonia, waar tientallen woningen inmiddels in de gevarenzone liggen. De kustautoriteiten (Costas) stellen dat sommige huizen zich binnen het maritiem-openbaar domein bevinden en daarom gesloopt zouden moeten worden.
Bewoners verzetten zich fel. Zij wijzen erop dat hun huizen destijds legaal zijn gebouwd, toen het strand nog breed en stabiel was. Volgens hen lost sloop niets op: als de eerste rij wordt verwijderd, komt bij verdere erosie vanzelf de tweede rij in gevaar.
Organisaties zoals Somos Mediterrania spreken van rechtsongelijkheid en onzekerheid voor bewoners. Zij stellen dat de overheid niet alleen grenzen moet verleggen wanneer de zee oprukt, maar vooral moet investeren in bescherming en herstel van de kust.
Miljoeneninvesteringen, maar discussie blijft
De centrale overheid wijst op honderden miljoenen euro’s aan kustinvesteringen in de regio Valencia. De regionale regering (Generalitat) vindt dat echter onvoldoende en stelt dat veel regeneratieprojecten al jaren vertraging oplopen.
Ondertussen voelen bewoners zich kwetsbaar. Zij vragen om:
-
Extra zandaanvoer
-
Beschermingsconstructies die geen schade veroorzaken aan zuidelijker stranden
-
Duidelijke langetermijnstrategie
Want één ding lijkt duidelijk: de Middellandse Zee wint terrein.
De kern van het debat
De vraag is niet alleen of huizen moeten worden gesloopt, maar vooral:
Willen we ons terugtrekken van de kust, of investeren we massaal in bescherming en herstel?
Zolang stormen krachtiger worden en natuurlijke zandaanvoer uitblijft, blijft de Spaanse kust een spanningsveld tussen natuur, toerisme, eigendomsrechten en klimaatrealiteit.
