Oud worden onder de Spaanse zon: maar wie helpt als zorg nodig is?
Voor veel Nederlanders en Belgen is Spanje de ideale plek om van het leven te genieten. Zon, rust, een prettig klimaat en vaak een socialer leven buitenshuis. Maar wie besluit om permanent in Spanje te wonen, denkt meestal vooral aan de jaren waarin hij of zij nog gezond en zelfstandig is. De vraag wat er gebeurt wanneer je later zorg nodig hebt, krijgt vaak veel minder aandacht.
In Spanje speelt de familie traditioneel een belangrijke rol bij de verzorging van ouderen. Kinderen en kleinkinderen helpen hun ouders of grootouders vaak veel langer thuis dan we in Noord-Europa gewend zijn. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer vier op de tien Spanjaarden momenteel zorgt voor een oudere, zieke of hulpbehoevende naaste. Bijna driekwart van de bevolking heeft ooit dergelijke mantelzorg verleend.
Familie als belangrijkste vangnet
De zorg voor oudere familieleden wordt in Spanje nog vaak gezien als iets vanzelfsprekends. Ouderen blijven daardoor regelmatig langer zelfstandig of wonen samen met familie.
Die zorg komt echter niet zonder gevolgen. Vooral vrouwen van middelbare leeftijd nemen veel mantelzorg op zich. Zij combineren hun eigen gezin en werk vaak met de zorg voor ouders of grootouders. Ongeveer de helft van de mantelzorgers besteedt dagelijks minimaal een uur aan zorgtaken, waarbij vermoeidheid, stress en weinig tijd voor zichzelf veel voorkomen.
Ouderenzorg niet altijd direct beschikbaar
Dat families zoveel zelf doen, heeft niet alleen met cultuur te maken. Ook het aanbod van professionele ouderenzorg speelt een rol.
Veel ouderen komen pas op zeer hoge leeftijd in een verzorgings- of verpleeghuis terecht. De gemiddelde bewoner van een Spaanse zorginstelling is ongeveer 85 jaar oud en heeft vaak meerdere chronische aandoeningen. Een groot deel is sterk afhankelijk van dagelijkse hulp en bij meer dan de helft speelt cognitieve achteruitgang een rol.
Tegelijkertijd is er een tekort aan plaatsen. Spanje beschikt volgens de aangehaalde cijfers over ongeveer vier zorgbedden per honderd inwoners ouder dan 65 jaar. Dat is minder dan de vijf plaatsen die als richtpunt worden genoemd. Hierdoor zou er landelijk een tekort zijn van ongeveer 100.000 plaatsen.
Met een snel groeiende groep ouderen zal die druk de komende jaren waarschijnlijk verder toenemen.
Particuliere ouderenzorg kan duur zijn
Wie niet terechtkan in een openbare voorziening, kan kiezen voor particuliere ouderenzorg. Maar daar hangt vaak een stevig prijskaartje aan.
Voor Spaanse gezinnen betekent dit regelmatig dat thuis zorgen financieel aantrekkelijker of zelfs noodzakelijk is. Familieleden nemen daardoor een belangrijk deel van de dagelijkse ondersteuning op zich.
En hoe zit dat met Nederlanders en Belgen in Spanje?
Voor buitenlanders die naar Spanje emigreren ligt dat anders. Zij hebben vaak geen kinderen, broers, zussen of andere familieleden in de directe omgeving.
Zolang je gezond bent, hoeft dat nauwelijks een probleem te zijn. Maar wanneer autorijden niet meer lukt, boodschappen doen moeilijker wordt of dagelijkse verzorging noodzakelijk wordt, kan zo’n sociaal netwerk ineens heel belangrijk zijn.
Juist daarom is het verstandig om bij een emigratie niet alleen te kijken naar het klimaat, de woning en de kosten van levensonderhoud, maar ook naar de voorzieningen in de omgeving.
Denk bijvoorbeeld aan de afstand tot een ziekenhuis, huisarts of apotheek, thuiszorg, openbaar vervoer en eventuele woon- en zorgvoorzieningen voor ouderen.
Een sociaal netwerk wordt steeds belangrijker
Veel buitenlandse inwoners bouwen in Spanje overigens hun eigen netwerk op. Buren helpen elkaar, vrienden rijden mee naar het ziekenhuis en in lokale WhatsApp-groepen wordt regelmatig hulp aangeboden.
Dat kan een waardevol vangnet zijn, maar het is niet hetzelfde als familie die dagelijks beschikbaar is.
Wie op jonge of middelbare leeftijd naar Spanje verhuist, doet er daarom goed aan om ook alvast na te denken over de langere termijn.
Spanje kan een prachtige plek zijn om oud te worden, maar wie hier permanent wil blijven wonen, moet niet alleen plannen voor het goede leven van vandaag. Ook de vraag wie er straks voor je zorgt, verdient een plaats in dat toekomstplan.
