Recordaantal ziekteverzuim in Spanje zet zorg en economie onder druk
Het ziekteverzuim in Spanje bereikt nieuwe hoogten en groeit uit tot een steeds grotere economische én maatschappelijke uitdaging. Nieuwe cijfers over 2025 laten zien dat het aantal werknemers dat zich ziek meldt opnieuw een record heeft bereikt. Daarmee neemt de druk toe op de gezondheidszorg, werkgevers én de overheidsfinanciën — terwijl een duidelijke oplossing nog ontbreekt.
Volgens de meest recente gegevens van de sociale zekerheid ligt het gemiddelde ziekteverzuim door “gewone ziekte” inmiddels op 53,7 gevallen per 1.000 werknemers, tegenover 51,1 een jaar eerder. De kosten lopen daarbij flink op: in totaal gaf Spanje vorig jaar €18,4 miljard uit aan ziekteverlof, waarmee het na pensioenen de grootste kostenpost van het systeem is.
Structureel probleem, geen tijdelijke piek
Wat deze ontwikkeling zorgwekkend maakt, is dat het geen tijdelijke stijging is. Sinds 2012 — toen het ziekteverzuim nog op 19,1 per 1.000 werknemers lag — is er sprake van een vrijwel onafgebroken groei. Vooral na de coronapandemie is die stijging versneld.
Daarmee wordt steeds duidelijker dat het niet gaat om een nasleep van Covid, maar om een structureel probleem. Het raakt meerdere gevoelige thema’s tegelijk: een overbelaste zorg, lange wachtlijsten, toenemende werkdruk en een vergrijzende beroepsbevolking.
Vijf belangrijke oorzaken volgens experts
De Spaanse begrotingswaakhond AIReF identificeerde vijf hoofdredenen achter de stijging:
- Gebrekkige controle en opvolging van ziektegevallen
- Wetgeving die werknemers beter beschermt
- Betere cao’s, waardoor inkomensverlies bij ziekte kleiner is
- Een sterke arbeidsmarkt, waardoor werknemers minder bang zijn hun baan te verliezen
- Toenemende druk op de gezondheidszorg, vooral in de eerstelijnszorg
Opvallend is dat sommige oorzaken juist voortkomen uit positieve ontwikkelingen, zoals betere bescherming van werknemers. Tegelijk leggen andere factoren pijnpunten bloot, zoals inefficiënties en vertragingen binnen de zorg.
Wachtlijsten verlengen ziekteverzuim
Een van de grootste knelpunten is de toegang tot zorg. De wachtlijsten in Spanje zijn historisch hoog: eind 2024 wachtten ruim 846.000 mensen op medische behandeling, met een gemiddelde wachttijd van 126 dagen.
Wanneer diagnoses, behandelingen of specialistische afspraken lang op zich laten wachten, blijven werknemers automatisch langer ziek gemeld. Het gevolg: ziekteverzuim wordt niet alleen veroorzaakt door ziekte zelf, maar ook door vertraging in het zorgsysteem.
Mentale klachten spelen steeds grotere rol
Naast fysieke klachten groeit vooral het aandeel mentale gezondheidsproblemen. Stress, burn-out en angstklachten worden steeds vaker genoemd als reden voor ziekteverlof, met name onder jongere werknemers.
Bij werknemers tussen de 25 en 35 jaar is het ziekteverzuim sinds 2017 met maar liefst 67% gestegen, aanzienlijk meer dan bij oudere leeftijdsgroepen. Dit laat zien dat het probleem verschuift: van puur lichamelijke klachten naar een combinatie van fysieke én mentale belasting.
Verdeeldheid over aanpak
Werkgevers, vakbonden en de overheid zijn het nog altijd niet eens over de juiste aanpak.
- Werkgevers waarschuwen voor verlies aan productiviteit en concurrentiekracht
- Vakbonden benadrukken dat het probleem vooral ligt bij slechte preventie en trage zorg
- De overheid probeert te bemiddelen, maar concrete oplossingen blijven uit
Maatregelen die al zijn genomen — zoals een grotere rol voor particuliere arbodiensten (mutuas) — hebben tot nu toe nauwelijks effect gehad.
Grote verschillen tussen werknemers en regio’s
Niet iedereen wordt even hard getroffen.
- Werknemers in loondienst melden zich vaker ziek
- Zelfstandigen (autónomos) doen dat minder vaak, maar blijven gemiddeld langer ziek (vanwege inkomensverlies)
Ook regionaal zijn er duidelijke verschillen. De hoogste ziekteverzuimcijfers worden gemeten in Galicië, de Canarische Eilanden en Cantabrië, terwijl Madrid en de Balearen juist lager scoren.
Signaal van bredere druk in de samenleving
Het stijgende ziekteverzuim is meer dan een statistiek. Het weerspiegelt een bredere spanning binnen de Spaanse samenleving:
- een zorgsysteem dat onder druk staat
- een arbeidsmarkt die wel groeit, maar ook meer vraagt van werknemers
- en een bevolking die steeds vaker kampt met stress en mentale belasting
De uitdaging voor de politiek is groot. Te strenge maatregelen kunnen als onrechtvaardig worden gezien voor zieke werknemers, maar niets doen betekent dat de kosten blijven stijgen.
Voorlopig lijkt het record in ziekteverzuim dan ook geen uitzondering, maar eerder een waarschuwingssignaal voor diepere problemen binnen zowel de zorg als de arbeidsmarkt in Spanje.
