Spanje verandert: plekken die nog bestaan, maar niet meer hetzelfde voelen
Sommige plekken verdwijnen zonder dat ze werkelijk van de kaart verdwijnen. Het strand ligt er nog, het café bestaat misschien nog steeds en ook de straat heeft dezelfde naam. Toch kan een plek jaren later totaal anders aanvoelen dan je je herinnert.
Dat gevoel beschrijft de Spaanse econoom en columnist Iñaki Ortega in een opiniestuk in 20minutos. Vooral tijdens vakanties keren veel mensen terug naar plaatsen uit hun jeugd, naar familiegebieden of naar een oude vakantiebestemming. Daar blijkt vervolgens hoeveel er in de loop der jaren is veranderd.
Van rustig strand naar overvolle vakantiebestemming
Een strand dat vroeger vrijwel verlaten was, kan tegenwoordig in augustus vol liggen met toeristen. Een rustige straat waar kinderen vroeger speelden, is misschien veranderd in een drukke verkeersroute.
Ook traditionele winkels verdwijnen steeds vaker uit het straatbeeld. De kleine fourniturenwinkel, buurtbakker, kruidenierszaak of kiosk maakt plaats voor winkels en horecaketens die in vrijwel iedere grotere stad te vinden zijn.
Hetzelfde gebeurt met de horeca. Een eenvoudige familietaverne kan jaren later een moderne gastrobar zijn, terwijl een landelijke boerderij waar je vroeger iets eenvoudigs at inmiddels is veranderd in een exclusief restaurant.
Herinneringen maken plekken groter en mooier
Niet alle verandering vindt daadwerkelijk in de omgeving plaats. Ook onze herinneringen veranderen.
Het enorme voetbalveld uit je jeugd blijkt als volwassene ineens helemaal niet zo groot. De indrukwekkende trap waarop je vroeger speelde blijkt slechts een paar treden te hebben en het gebouw van je eerste baan oogt ineens veel minder imposant.
Wat we ons herinneren, is daardoor niet altijd hetzelfde als wat er werkelijk was.
Soms zijn vooral de mensen verdwenen
Misschien verandert een plaats nog wel het meest wanneer de mensen die bij die herinneringen horen er niet meer zijn.
Een park zonder de kinderen met wie je er vroeger kwam, een bankje zonder degene met wie je daar uren zat te praten of een café waar een oude vriend niet meer binnenloopt: fysiek bestaat de plek nog, maar emotioneel is het niet langer dezelfde plaats.
Niet iedere verandering is negatief
Toch is het gemakkelijk om alleen met nostalgie naar vroeger te kijken.
Op veel plaatsen in Spanje zijn veranderingen juist verbeteringen geweest. Ortega noemt onder andere gebieden in Baskenland die vroeger door politieke spanningen veel minder toegankelijk waren, vervuilde zones rond Bilbao en stranden waar zwemmen ooit vanwege vervuiling verboden was. Ook buurten met onafgemaakte straten en braakliggende terreinen zijn in de loop der jaren sterk verbeterd.
Het Spanje van vroeger bestaat niet meer – maar er komt iets nieuws voor terug
Voor Nederlanders en Belgen die al tientallen jaren naar dezelfde Spaanse bestemming reizen, zal het gevoel herkenbaar zijn.
Het vissersdorp van vroeger is misschien een badplaats geworden. Het café waar alleen Spanjaarden kwamen heeft nu een Engelstalige menukaart en waar vroeger sinaasappelboomgaarden stonden, liggen tegenwoordig urbanisaties.
Spanje verandert, net als wijzelf.
Misschien is dat uiteindelijk ook de charme van terugkeren naar een bekende plek: ontdekken wat gebleven is, zien wat verdwenen is en ondertussen weer nieuwe herinneringen maken.
Want sommige plekken bestaan vooral nog zoals wij ze in ons hoofd hebben opgeslagen.
