Warme Middellandse Zee vergroot kans op zwaar onweer in Spanje deze herfst

Spanje kan dit najaar vaker te maken krijgen met hevige onweersbuien en extreme regenval. De Middellandse Zee is eind augustus uitzonderlijk warm en bevat daardoor veel energie en vocht. Wanneer daar later koude lucht op grote hoogte bij komt, kunnen krachtige buien ontstaan.

Voor de kust van Murcia werd onlangs een zeetemperatuur van ongeveer 29 graden gemeten. Dat is circa vier graden warmer dan normaal voor deze tijd van het jaar. Ook rond de Balearen zijn dit jaar zeer hoge zeetemperaturen geregistreerd.

Warme zee alleen veroorzaakt geen noodweer

Een hoge zeetemperatuur betekent niet automatisch dat er stortregens ontstaan. Daarvoor moet ook de atmosfeer instabiel worden. Vooral wanneer koude lucht op hoogte boven de warme en vochtige mediterrane lucht terechtkomt, kunnen zeer zware onweersbuien ontstaan.

Een bekend verschijnsel daarbij is een DANA, een geïsoleerd lagedrukgebied op grote hoogte dat in Spanje regelmatig verantwoordelijk is voor plotselinge stortregens, hagel en zware windstoten. Hoe warmer de zee is, hoe meer vocht en energie beschikbaar kan zijn voor zulke buien.

Meer vocht in een warmere atmosfeer

Warme lucht kan bovendien meer waterdamp bevatten. Als vuistregel geldt dat de atmosfeer bij iedere graad temperatuurstijging ongeveer zeven procent meer vocht kan vasthouden. Tijdens zware mediterrane stormen kan dit bijdragen aan zeer grote hoeveelheden regen in korte tijd.

Onderzoek naar de verwoestende DANA van 29 oktober 2024 in Valencia liet zien hoe groot dat effect kan zijn. Volgens de aangehaalde studie was de neerslag over zes uur onder de huidige klimaatomstandigheden ongeveer 21 procent intenser dan in een scenario zonder de huidige mate van opwarming.

Ook El Niño kan invloed hebben

Naast de warme Middellandse Zee wordt ook gekeken naar El Niño, het klimaatverschijnsel waarbij delen van de tropische Stille Oceaan warmer zijn dan normaal. Veranderingen in dat systeem kunnen grootschalige luchtstromingen beïnvloeden en zo indirect gevolgen hebben voor het Europese weer.

Dat betekent echter niet dat heel Spanje een voortdurend natte herfst krijgt. Waarschijnlijker is een wisselvallig patroon waarbij droge perioden worden afgewisseld met momenten waarop lokaal in korte tijd zeer veel regen valt.

Vooral Middellandse Zeekust extra kwetsbaar

Volgens de seizoensverwachting die in het artikel wordt aangehaald, is er voor augustus tot en met oktober in een groot deel van Spanje een verhoogde kans op bovengemiddelde neerslag én temperaturen.

Vooral inwoners en vakantiegangers in gebieden zoals Valencia, Murcia en de Balearen doen er daarom goed aan weerswaarschuwingen nauwlettend te volgen. Juist langs de warme Middellandse Zee kan een plotselinge weersomslag in het najaar lokaal voor zeer zware regenval zorgen.