De eikenprocessierups keert terug in Spanje: dit zijn de gezondheidsrisico’s
Met de naderende lente en de stijgende temperaturen duikt in Spanje opnieuw een bekend probleem op: de processierups. Vooral in gebieden met uitgestrekte pijnboombossen, kenmerkend voor het Middellandse Zeegebied, wordt het insect weer massaal gesignaleerd. In verschillende steden slaan inwoners inmiddels alarm na de eerste waarnemingen.
De laatste jaren verschijnt de rups steeds vroeger in het seizoen. Door de klimaatverandering verschuift haar biologische cyclus, waardoor de gevaarlijkste fase langer aanhoudt. Dat betekent niet alleen meer aanwezigheid, maar ook een langere periode van blootstelling en dus een groter gezondheidsrisico voor mens en dier.
Catalonië heeft inmiddels ongeveer 17.500 hectare pijnbomen behandeld om de verspreiding van de plaag onder controle te houden.
Wat is de processierups?
De processierups (Thaumetopoea pityocampa) behoort tot de familie van de vlinders (lepidoptera). Ze komt vooral voor in parken, landelijke gebieden en bossen met pijnbomen in Zuid-Europa.
De naam “processierups” verwijst naar haar opvallende gedrag. Wanneer de rupsen hun nest verlaten, dalen ze in lange rijen af naar de grond om zich daar in te graven. Deze typische “processie” kan meerdere meters lang zijn. In de bodem ondergaan ze hun metamorfose tot nachtvlinders.
Gezondheidsrisico’s voor mensen
De processierups vormt een gevaar door de microscopisch kleine brandharen waarmee haar lichaam bedekt is. Deze haren bevatten een sterk irriterende stof die bij contact allergische reacties kan veroorzaken.
De meest voorkomende klachten zijn:
-
Huidirritatie en netelroos – jeuk, roodheid en zwelling op de plek van contact
-
Tintelingen en gevoelloosheid
-
Versnelde hartslag in zeldzame gevallen
-
Conjunctivitis – ontsteking van het oogslijmvlies
-
Keelpijn en irritatie van de luchtwegen
-
Ademhalingsproblemen, zoals hoesten of benauwdheid, vooral bij mensen met astma
Direct contact is niet eens noodzakelijk. De brandharen kunnen zich via de lucht verspreiden en zo in ogen, neus of mond terechtkomen. Daardoor kunnen klachten ontstaan zonder dat iemand de rups daadwerkelijk heeft aangeraakt.
De ernst van de symptomen verschilt per persoon en hangt af van de mate van blootstelling. Bij ernstige reacties of ademhalingsproblemen is onmiddellijke medische hulp noodzakelijk.
Extra risico voor huisdieren
Vooral honden lopen een groot gevaar. Tijdens wandelingen in parken of dennenbossen kunnen zij de rupsen besnuffelen of in hun bek nemen. Contact met de tong kan leiden tot ernstige ontstekingen, zwellingen en in extreme gevallen zelfs verstikking. Snel ingrijpen door een dierenarts is dan cruciaal.
Wat kun je doen?
-
Vermijd contact met rupsen en hun nesten.
-
Laat kinderen en huisdieren niet spelen in gebieden waar ze zijn gesignaleerd.
-
Schakel professionele diensten in voor verwijdering van nesten.
-
Raadpleeg een arts bij ernstige klachten.
Met de stijgende temperaturen zal de aanwezigheid van de processierups de komende weken waarschijnlijk verder toenemen. Voorzichtigheid in pijnboomrijke gebieden is daarom geen overbodige luxe.
