Bijna 9.000 mensen overleden in drie maanden tijd terwijl ze wachtten op zorg in Spanje
In Spanje zijn in de eerste drie maanden van 2026 bijna 9.000 mensen overleden terwijl zij nog wachtten op een beslissing binnen het systeem voor afhankelijkheidszorg. Dat blijkt uit cijfers van het Observatorio Estatal para la Dependencia, dat de situatie scherp bekritiseert.
Volgens het observatorium stierven in totaal 8.996 mensen voordat hun aanvraag voor zorg of ondersteuning was afgerond. Het gaat om mensen die afhankelijk zijn van hulp vanwege ouderdom, ziekte of beperking, en die wachten op toegang tot voorzieningen binnen het nationale zorgsysteem.
Veel grotere wachtlijst dan officieel wordt gemeld
Naast het hoge aantal sterfgevallen wijst het observatorium op een aanzienlijk grotere wachtlijst dan door de overheid wordt gepresenteerd. Volgens hun berekeningen wachten momenteel 271.556 mensen op zorg of ondersteuning. Dat zijn er ruim 13.000 meer dan eind vorig jaar.
Het Spaanse ministerie van Sociale Zaken hanteert echter een veel lager cijfer van 152.249 mensen. Dit verschil ontstaat doordat het ministerie alleen mensen meerekent die langer dan zes maanden wachten, terwijl het observatorium alle aanvragers meetelt, ongeacht de wachttijd.
Van de totale wachtlijst wachten:
- 118.716 mensen nog op een eerste beoordeling van hun situatie
- 152.840 mensen al op zorg of ondersteuning die officieel is toegekend, maar nog niet wordt geleverd
De onderzoekers stellen dat deze manier van tellen door de overheid een vertekend beeld geeft van de werkelijkheid en dat hierdoor de omvang van het probleem wordt onderschat.
‘Triomfalisme verbergt de realiteit’
Het rapport is opgesteld door de Asociación de Directoras y Gerentes en Servicios Sociales en verscheen kort nadat het ministerie nieuwe cijfers presenteerde over het zorgsysteem (SAAD).
Volgens de vereniging gebruiken zowel het ministerie als de autonome regio’s positieve cijfers over het groeiende aantal geholpen mensen om een te rooskleurig beeld te schetsen. Zij spreken van “triomfalisme” dat de werkelijke problemen verhult.
Op basis van de huidige cijfers berekent het observatorium dat het, in het huidige tempo, maar liefst 86 jaar zou duren voordat de wachtlijsten volledig zijn weggewerkt.
Duizenden sterfgevallen tijdens het wachten
Van de bijna 9.000 overleden mensen:
- 4.628 personen stierven terwijl zij nog wachtten op een beoordeling
- 4.368 personen overleden terwijl zij al recht hadden op zorg, maar deze nog niet ontvingen
Opvallend is dat bijna de helft van deze sterfgevallen zich concentreert in twee regio’s:
- Catalonië: 2.886 overlijdens
- Andalusië: 1.567 overlijdens
Dit wijst volgens het observatorium op grote regionale verschillen en structurele problemen binnen het systeem.
Kritiek op ‘low cost’-zorg
Naast de wachttijden is er ook kritiek op de kwaliteit van de geboden hulp. Volgens de vereniging wordt er steeds vaker gekozen voor goedkopere vormen van ondersteuning.
Zij stellen dat het aantal mensen dat officieel hulp ontvangt weliswaar stijgt, maar dat dit vaak gebeurt via “low cost”-oplossingen, waardoor de daadwerkelijke kwaliteit en intensiteit van de zorg onder druk staan.
Reactie van de overheid
De Spaanse staatssecretaris voor Sociale Zaken, Rosa Martínez, erkent dat het aandeel financiële uitkeringen binnen het systeem mogelijk hoger ligt dan wenselijk is.
Tegelijkertijd benadrukt zij dat er vanuit de autonome regio’s wel degelijk inzet en bereidheid is om:
- de wachtlijsten te verkleinen
- het aandeel daadwerkelijke zorgdiensten te vergroten
- en het gebruik van financiële vergoedingen terug te dringen
Conclusie
De cijfers schetsen een zorgwekkend beeld van het Spaanse afhankelijkheidszorgsysteem. Ondanks officiële berichten over groei en vooruitgang, tonen de gegevens van het observatorium aan dat duizenden mensen nog altijd te lang moeten wachten op noodzakelijke hulp — met in veel gevallen fatale gevolgen.
