Miljoenen Spanjaarden ademen lucht in boven nieuwe EU-grenzen
Ongeveer 33 miljoen inwoners van Spanje werden in 2025 blootgesteld aan luchtvervuiling die boven de nieuwe Europese grenswaarden ligt. Dat komt neer op ongeveer twee op de drie inwoners.
De cijfers komen uit een rapport van Ecologistas en Acción. De strengere EU-normen gaan pas in 2030 gelden, maar volgens de organisatie laat het rapport nu al zien dat Spanje nog veel werk te doen heeft om aan die toekomstige eisen te voldoen.
Ook huidige normen worden nog overschreden
Zelfs volgens de huidige Spaanse wettelijke normen, die minder streng zijn dan de nieuwe EU-grenzen, werden ongeveer 9,1 miljoen mensen blootgesteld aan te hoge luchtvervuiling. Dat is bijna één op de vijf inwoners.
Wanneer de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie worden gebruikt, is het beeld nog zorgwekkender. Dan zou vrijwel de hele Spaanse bevolking in 2025 lucht hebben ingeademd die boven de aanbevolen veilige waarden lag.
Fijnstof, stikstofdioxide en ozon
Het rapport is gebaseerd op gegevens van 780 officiële meetstations in Spanje. Daarbij werd gekeken naar verschillende vormen van luchtvervuiling, waaronder fijnstof, stikstofdioxide en ozon.
Hoewel sommige vormen van vervuiling, zoals fijnstof en stikstofdioxide, deels zijn verbeterd door schonere voertuigen, betere brandstoffen en weersomstandigheden, is vooral ozon een groeiend probleem.
Ozonvervuiling neemt toe door hitte
De ozonwaarden bereikten in 2025 het hoogste niveau sinds 2015. Vooral tijdens de hittegolven in juli, augustus en september werden veel overschrijdingen gemeten.
Ozon ontstaat sneller bij hoge temperaturen en veel zonlicht, vooral wanneer er ook uitstoot is van verkeer, industrie en fossiele brandstoffen. Daardoor speelt klimaatverandering een steeds grotere rol bij luchtkwaliteit.
Ozon is extra problematisch omdat het de luchtwegen kan irriteren en klachten kan verergeren bij mensen met ademhalings- of hart- en vaatproblemen. Het treft bovendien niet alleen steden, maar ook steeds vaker landelijke gebieden.
Luchtvervuiling heeft grote gevolgen
Luchtvervuiling wordt gezien als de belangrijkste milieugerelateerde oorzaak van vroegtijdige sterfte in Spanje. Volgens schattingen van het Europees Milieuagentschap waren er in 2023 ongeveer 24.000 vroegtijdige sterfgevallen in Spanje gelinkt aan luchtvervuiling.
Daarnaast wordt luchtvervuiling in verband gebracht met tienduizenden ziekenhuisopnames per jaar en hoge economische kosten door ziekte, zorguitgaven en productiviteitsverlies.
Murcia extra zwaar getroffen
In de regio Murcia is de situatie volgens het rapport nog ernstiger. Daar werd ongeveer 95% van de bevolking blootgesteld aan luchtvervuiling boven de toekomstige EU-grenzen.
Ook onder de huidige Spaanse normen werden in sommige gebieden nog illegale vervuilingsniveaus gemeten. Vooral ozon, fijnstof rond industriële en havengebieden en stikstofdioxide in stedelijke zones blijven daar aandachtspunten.
Meer actie nodig
Ecologistas en Acción pleit voor krachtiger beleid. Denk aan betere lage-emissiezones, meer openbaar vervoer, minder auto- en vliegverkeer, strengere controle op industrie, energiebesparing en een nationaal plan om ozonvervuiling terug te dringen.
Zonder sneller ingrijpen dreigt Spanje achter te blijven bij de luchtkwaliteitsdoelen die vanaf 2030 gaan gelden.
Conclusie
De luchtkwaliteit in Spanje is op sommige punten verbeterd, maar blijft voor miljoenen inwoners een gezondheidsrisico. Vooral ozonvervuiling neemt toe door hitte, klimaatverandering en het gebruik van fossiele brandstoffen.
De komende jaren worden belangrijk: Spanje moet niet alleen voldoen aan nieuwe Europese regels, maar vooral zorgen voor gezondere lucht voor inwoners, kinderen, ouderen en kwetsbare groepen.
