Waarom hebben Spanjaarden twee achternamen?
Wie regelmatig in Spanje komt, is het waarschijnlijk al eens opgevallen: Spanjaarden hebben meestal twee achternamen. Waar in Nederland doorgaans één familienaam wordt gebruikt, krijgt een Spaans kind een achternaam van beide ouders.
Het systeem is diep verweven met de Spaanse cultuur en familiegeschiedenis en is tegenwoordig ook wettelijk geregeld.
Een achternaam van beide ouders
Traditioneel krijgt een kind als eerste achternaam de eerste achternaam van de vader en als tweede achternaam de eerste achternaam van de moeder.
Stel bijvoorbeeld:
Vader: Carlos García López
Moeder: Laura Martínez Pérez
Hun kind zou traditioneel bijvoorbeeld heten:
Daniel García Martínez
De achternaam García komt dus van de vader en Martínez van de moeder.
Tegenwoordig is die volgorde niet meer verplicht. Ouders mogen vóór de inschrijving van hun kind samen bepalen welke achternaam als eerste wordt geplaatst. Kiezen zij bijvoorbeeld eerst die van de moeder, dan kan het kind Daniel Martínez García heten. De gekozen volgorde geldt vervolgens ook voor eventuele volgende kinderen van dezelfde ouders.
Waarom bestaat dit systeem?
Het gebruik van twee achternamen bestond niet altijd in heel Spanje. Eeuwen geleden waren de regels rond familienamen veel minder vastgelegd.
Vanaf ongeveer de 16e eeuw begon het gebruik van dubbele achternamen zich onder bepaalde groepen in Castilië te verspreiden. Pas in de 19e eeuw werd het systeem steeds algemener.
In die periode ontstond ook behoefte aan een duidelijkere officiële registratie van inwoners. Twee familienamen maakten het eenvoudiger om personen en familieverbanden van elkaar te onderscheiden. In de loop van de 19e eeuw werd het systeem uiteindelijk wettelijk vastgelegd.
Een Spaanse vrouw neemt meestal niet de naam van haar man aan
Voor Nederlanders kan nog iets anders opvallen. Een Spaanse vrouw verandert bij een huwelijk normaal gesproken niet van achternaam.
María García López blijft dus María García López wanneer zij trouwt met bijvoorbeeld Pedro Sánchez Ruiz.
Dat maakt het Spaanse systeem anders dan de Nederlandse traditie waarbij iemand de achternaam van zijn of haar partner kan gebruiken.
Waar komen Spaanse achternamen vandaan?
Veel Spaanse familienamen gaan terug tot de Middeleeuwen. Ze kunnen iets vertellen over een voorouder, beroep, geboorteplaats of uiterlijk.
Achternamen die eindigen op -ez zijn bijzonder herkenbaar. Die uitgang had oorspronkelijk ongeveer de betekenis ‘zoon van’.
Zo zijn bekende namen als:
Rodríguez – zoon van Rodrigo
González – zoon van Gonzalo
López – zoon van Lope
Fernández – zoon van Fernando
Martínez – zoon van Martín
Andere achternamen verwijzen naar kenmerken of plaatsen. Zo betekent Rubio blond, Moreno donker en Calvo kaal. Een naam als Medina heeft juist een geografische oorsprong.
García is de meest voorkomende achternaam van Spanje
De meest voorkomende eerste achternaam onder inwoners van Spanje is nog altijd García.
Volgens de nieuwste cijfers van het Spaanse statistiekbureau INE droegen op 1 januari 2025 bijna 1,45 miljoen inwoners García als eerste achternaam.
Ook Rodríguez, González, Fernández, López, Martínez, Sánchez en Pérez behoren tot de namen die je in Spanje bijzonder vaak tegenkomt.
En welke achternamen krijgen de volgende generatie?
Doordat iedereen twee achternamen heeft, zou je misschien verwachten dat een kind uiteindelijk vier achternamen krijgt. Dat gebeurt normaal gesproken niet.
Bij het doorgeven van de familienaam wordt in principe alleen de eerste achternaam van iedere ouder gebruikt.
Daardoor blijven twee familienamen over en blijft het systeem ook over meerdere generaties overzichtelijk.
Twee achternamen vertellen een stukje familiegeschiedenis
Het Spaanse naamgebruik lijkt in het begin misschien ingewikkeld, maar er zit een logisch systeem achter. Aan de twee achternamen kun je vaak direct zien uit welke twee familielijnen iemand afkomstig is.
En juist daardoor verdwijnt de familienaam van de moeder niet onmiddellijk uit beeld wanneer een kind wordt geboren.
Wie voortaan een lange Spaanse naam op een document, vliegticket of reservering ziet staan, weet dus waarom: die twee achternamen zijn in Spanje heel normaal.
