Totale zonsverduistering vandaag in Spanje: dit moet je weten voordat de zon verdwijnt
Spanje beleeft vandaag, woensdag 12 augustus 2026, een van de grootste astronomische gebeurtenissen van deze eeuw. Voor het eerst in meer dan honderd jaar trekt een totale zonsverduistering over het Iberisch Schiereiland. In een brede strook van Noord- en Oost-Spanje verdwijnt de zon korte tijd volledig achter de maan.
Het spektakel vindt plaats rond zonsondergang, waardoor de locatie waar je kijkt bijzonder belangrijk is. Wie in de totaliteitszone staat maar geen vrij uitzicht naar het westen heeft, kan het beslissende moment alsnog missen.
Waar wordt de verduistering totaal?
De baan van volledige verduistering loopt van west naar oost door Spanje. Onder andere delen van Galicië, Asturië, Cantabrië, Baskenland, Navarra, La Rioja, Castilla y León, Aragón, Catalonië, Castilla-La Mancha, de Comunidad Valenciana, Madrid en de Balearen liggen geheel of gedeeltelijk binnen de totaliteitszone.
Bekende steden waar de zon volledig kan verdwijnen zijn onder meer A Coruña, Oviedo, León, Bilbao, Zaragoza, Valencia en Palma de Mallorca. Buiten de totaliteitszone is de eclips nog steeds zeer indrukwekkend, maar blijft een klein deel van de zon zichtbaar.
In Córdoba wordt bijvoorbeeld maximaal ongeveer 96 procent van de zon bedekt.
Rond 20.30 uur het belangrijkste moment
De exacte tijden verschillen per plaats, maar in grote delen van Spanje vindt de volledige verduistering rond 20.30 uur plaats.
In A Coruña begint de eclips rond 19.31 uur en wordt het maximum om ongeveer 20.28 uur bereikt. De zon verdwijnt daar ongeveer 76 seconden volledig achter de maan.
In Burgos duurt de totaliteit ongeveer 104 seconden. Daar staat de zon tijdens het maximum nog maar ongeveer acht graden boven de horizon.
Op Mallorca gebeurt het nog later. In Palma ligt het maximum rond 20.32 uur en staat de zon nog slechts ongeveer twee graden boven de horizon. Een volledig vrij uitzicht richting het westen is daar dus essentieel.
Zoek een plek met vrij uitzicht naar het westen
Omdat Spanje aan het einde van de baan van de maanschaduw ligt, vindt de totale verduistering hier plaats wanneer de zon al laag staat.
Een open veld, strand, hoogvlakte of ander gebied zonder bomen, gebouwen of bergen aan de westelijke horizon biedt daarom de beste kansen.
Wie pas vlak voor de eclips een locatie zoekt, loopt bovendien het risico terecht te komen in verkeersdrukte of op een plek waar parkeren onmogelijk is.
Tot 1,5 miljoen extra verplaatsingen verwacht
De Spaanse autoriteiten verwachten dat grote aantallen mensen vandaag richting de totaliteitszone reizen. Het ministerie van Wetenschap houdt rekening met ongeveer 400.000 tot 1,5 miljoen extra verplaatsingen die specifiek met de eclips te maken hebben.
Automobilisten wordt daarom geadviseerd ruim op tijd te vertrekken en rekening te houden met files.
Stop bovendien niet zomaar op de vluchtstrook of langs gevaarlijke wegen om de eclips te bekijken. Neem voldoende water en andere benodigdheden mee en houd er rekening mee dat mobiele netwerken op populaire locaties overbelast kunnen raken.
Let op natuurbrandgevaar
Veel van de beste kijklocaties liggen in landelijke en natuurlijke gebieden. Juist daar geldt momenteel in verschillende Spaanse regio’s een zeer hoog risico op natuurbranden.
Sommige autonome regio’s hebben daarom extra beperkingen ingesteld voor toegang tot natuurgebieden en voor evenementen tijdens de eclips. Bezoekers wordt aangeraden vooraf de lokale voorschriften te controleren.
Laat bovendien geen afval achter en parkeer niet op droge vegetatie of plaatsen waar je hulpdiensten kunt hinderen.
Kijk nooit zonder bescherming naar de zon
Het belangrijkste veiligheidsadvies blijft: kijk tijdens de gedeeltelijke fase nooit rechtstreeks naar de zon.
Gebruik uitsluitend een geschikte eclipsbril die voldoet aan ISO 12312-2. Een gewone zonnebril, lasglas van onbekende kwaliteit, cd, fotografisch negatief of zelfgemaakt filter biedt geen betrouwbare bescherming.
Direct in de zon kijken kan het netvlies beschadigen. Het verraderlijke daarvan is dat de schade niet direct pijn hoeft te doen. Klachten zoals wazig zicht, vervorming of een donkere plek in het midden van het beeld kunnen pas uren of zelfs dagen later merkbaar worden.
Camera, telescoop of verrekijker? Extra voorzichtig
Ook een camera, telescoop of verrekijker mag niet zonder speciaal zonnefilter op de zon worden gericht.
De lenzen concentreren het zonlicht, waardoor binnen zeer korte tijd ernstige schade aan ogen of apparatuur kan ontstaan. Een eclipsbril achter het oculair van een telescoop is eveneens onveilig; daarvoor is een professioneel zonnefilter vóór de optiek nodig.
Alleen tijdens volledige totaliteit mag de bril even af
Sta je daadwerkelijk binnen de totaliteitszone, dan komt er een heel kort moment waarop de zon 100 procent door de maan wordt bedekt.
Alleen gedurende die volledige totaliteit kan de eclipsbril worden afgezet om de corona rond de verduisterde zon te bekijken.
Zodra het eerste stukje zon weer verschijnt, moet de bril onmiddellijk weer op.
Buiten de totaliteitszone mag de eclipsbril gedurende de hele eclips niet worden afgedaan.
Drie bijzondere eclipsen in drie jaar
De verduistering van vandaag is het begin van een uitzonderlijke astronomische periode voor Spanje.
Op 2 augustus 2027 volgt opnieuw een totale zonsverduistering. Die zal vooral in Zuid-Spanje bijzonder goed zichtbaar zijn. Daarna volgt op 26 januari 2028 een ringvormige zonsverduistering.
Astrofysicus Fernando Jáuregui noemt drie zulke eclipsen in zo’n korte periode uitzonderlijk en stelt dat een vergelijkbare opeenvolging mogelijk duizenden jaren op zich kan laten wachten.
Dat betekent echter niet dat Spanje duizenden jaren moet wachten op de volgende totale eclips. Volgens het Spaanse Instituto Geográfico Nacional is na 2027 de eerstvolgende totale zonsverduistering die vanuit Spanje zichtbaar is in 2053.
Een unieke avond voor miljoenen mensen
Voor veel inwoners en vakantiegangers wordt 12 augustus 2026 een avond om niet snel te vergeten.
In een groot deel van Noord-Spanje wordt het midden op de avond korte tijd bijna nacht. De temperatuur kan dalen, het licht verandert en boven de horizon verschijnt rond de donkere maan de heldere corona van de zon.
Wie het spektakel wil zien, heeft uiteindelijk maar drie dingen echt nodig: een veilige eclipsbril, een vrije westelijke horizon en op tijd op de juiste plek zijn.
De totale fase duurt op veel plaatsen namelijk nog geen twee minuten. Daarna komt het zonlicht alweer terug – en is een astronomische gebeurtenis waar Spanje meer dan een eeuw op heeft gewacht voorbij.
