Tienduizenden op straat tijdens La Diada: opkomst stijgt, maar verdeeldheid in Catalonië groeit
Tienduizenden mensen zijn vrijdag 11 september de straat opgegaan tijdens La Diada, de nationale feestdag van Catalonië. In Barcelona namen volgens de Guardia Urbana ongeveer 45.000 mensen deel aan de grote pro-onafhankelijkheidsdemonstratie. Dat is een duidelijke stijging ten opzichte van vorig jaar, toen ongeveer 28.000 deelnemers werden geteld.
De organisatoren kwamen zelf met een veel hogere schatting en spraken van ongeveer 130.000 deelnemers in Barcelona. Ook in Girona en Amposta vonden demonstraties plaats. Daarmee werd de dalende trend van de afgelopen jaren voor het eerst weer enigszins doorbroken.
Toch liggen de aantallen nog ver onder die van het hoogtepunt van de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging, toen tijdens La Diada jarenlang honderdduizenden tot meer dan een miljoen mensen de straat op gingen.
Twee marsen komen samen op Plaça Catalunya
In Barcelona vertrokken om het symbolische tijdstip 17.14 uur twee marsen vanuit verschillende delen van de stad. Het tijdstip verwijst naar het jaar 1714, toen Barcelona tijdens de Spaanse Successieoorlog viel.
De twee groepen kwamen uiteindelijk samen op Plaça Catalunya. De demonstratie stond dit jaar in het teken van de boodschap: ‘Ik ben er. Wij zijn er. Voor het heden en de toekomst. Onafhankelijkheid.’
La Diada wordt ieder jaar op 11 september gevierd en is naast een officiële Catalaanse feestdag ook uitgegroeid tot een belangrijk moment voor organisaties die streven naar een onafhankelijk Catalonië.
Onafhankelijkheidsbeweging sterk veranderd
De politieke situatie is inmiddels heel anders dan rond het onafhankelijkheidsreferendum van 2017.
Tussen 2012 en 2019 trokken de demonstraties tijdens La Diada regelmatig enorme aantallen deelnemers. Het referendum van 1 oktober 2017 en de daaropvolgende eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring leidden tot een ernstige politieke crisis tussen de Catalaanse en Spaanse regeringen.
Sindsdien is de onafhankelijkheidsbeweging meer verdeeld geraakt en zijn de onderlinge verhoudingen tussen partijen en organisaties veranderd. Toch laat de hogere opkomst van dit jaar volgens de organisatoren zien dat de onafhankelijkheidswens onder een deel van de Catalaanse bevolking nog altijd sterk aanwezig is.
Nieuwe verdeeldheid binnen het nationalistische kamp
Tijdens deze Diada werd vooral zichtbaar hoe sterk het Catalaanse politieke landschap inmiddels is versnipperd.
De opkomst van Aliança Catalana, de radicaal-rechtse Catalaans-nationalistische partij van Sílvia Orriols, zorgt voor nieuwe spanningen. De partij is eveneens voor onafhankelijkheid, maar haar standpunten over onder meer immigratie zorgen voor grote weerstand bij andere delen van de onafhankelijkheidsbeweging.
Òmnium Cultural riep tijdens de Diada juist op tot een breed democratisch front en waarschuwde voor de groei van extreemrechts.
Onrust na voornamelijk vreedzame demonstraties
De grote onafhankelijkheidsmars zelf verliep grotendeels vreedzaam, maar later op de dag ontstond in Barcelona onrust.
In de omgeving van het Arc de Triomf en Passeig de Sant Joan kwamen antifascistische demonstranten en de politie tegenover elkaar te staan. Er werden onder meer flessen, stenen, vuurwerk en verf gegooid en enkele afvalcontainers en objecten in de openbare ruimte werden in brand gestoken.
Op 11 september werden in totaal 18 mensen aangehouden, onder wie tien minderjarigen. Negen agenten van de Mossos d’Esquadra raakten lichtgewond. Een dag eerder waren bij ongeregeldheden rond een bijeenkomst van Aliança Catalana bij het Fossar de les Moreres al drie personen aangehouden. Daarmee kwam het totaal over beide dagen op 21 arrestaties.
Ook was er een bijeenkomst van enkele honderden aanhangers van de extreemrechtse groep Núcleo Nacional. Een veel grotere groep antifascistische demonstranten verzamelde zich in de buurt, waarna de politie beide groepen van elkaar probeerde te scheiden.
Vijftig jaar na terugkeer openbare Diada-vieringen
De editie van 2026 had daarnaast een bijzondere historische betekenis. Het is vijftig jaar geleden dat na het einde van de dictatuur van Francisco Franco opnieuw grote openbare vieringen rond La Diada werden georganiseerd.
Een halve eeuw later blijft de Catalaanse nationale feestdag een spiegel van de politieke verhoudingen in de regio. De onafhankelijkheidsbeweging weet opnieuw meer mensen op de been te brengen, maar tegelijkertijd worden de verschillen binnen het Catalaanse nationalisme steeds zichtbaarder.
De Diada van 2026 liet daarmee twee ontwikkelingen tegelijk zien: de onafhankelijkheidsbeweging is nog altijd aanwezig, maar ze is duidelijk minder eensgezind dan tijdens de hoogtijdagen van het procés.
