Verborgen parel in Huelva: ontdek Cala met zijn middeleeuwse kasteel, mijnverleden en ruige natuur
Wie bij Andalusië vooral denkt aan drukke badplaatsen, witte dorpen en grote steden, vindt in het noorden van de provincie Huelva een heel ander landschap. Het kleine dorp Cala, aan de rand van de Sierra de Aracena, telt slechts rond de duizend inwoners en wordt omgeven door uitgestrekte dehesa’s, heuvels en bossen met steen- en kurkeiken.
Boven het dorp waakt een eeuwenoud kasteel, terwijl onder de grond sporen liggen van een mijnbouwgeschiedenis die teruggaat tot de Romeinse tijd. Cala is daarmee zo’n plaats waar natuur en geschiedenis bijna ongemerkt in elkaar overlopen.
Kasteel kijkt uit over het dorp
Het opvallendste monument is het Castillo de Cala, dat op een heuvel boven de witte huizen ligt.
De oorsprong van de vesting gaat terug tot de middeleeuwen. Volgens het gemeentebestuur werd op deze strategische plek tijdens de islamitische periode rond de dertiende eeuw een fort gebouwd. Later werd het versterkt en onderdeel van de zogenoemde Banda Gallega, een verdedigingslinie die het gebied rond Sevilla moest beschermen tegen aanvallen vanuit Portugal.
Het huidige kasteel heeft een vrijwel rechthoekige vorm met zowel vierkante als halfronde torens. Vanaf de heuvel heb je een weids uitzicht over Cala en het groene landschap van Noord-Huelva.
Mijnbouw begon hier al in de oudheid
Cala is eeuwenlang sterk verbonden geweest met mijnbouw. In de omgeving werden onder meer koper en ijzer gewonnen en er zijn resten gevonden van mijnbouwactiviteiten uit de Romeinse periode. Een van de bekendste overblijfselen is de Galería Romana.
Aan het begin van de twintigste eeuw kreeg de mijnbouw opnieuw een enorme impuls. De Sociedad Anónima Minas de Cala liet een smalspoorlijn aanleggen waarmee het erts naar San Juan de Aznalfarache bij Sevilla werd vervoerd.
De spoorlijn was ongeveer 98 kilometer lang en vervoerde niet alleen mineralen, maar ook reizigers en goederen. Het personenvervoer stopte in 1936; het goederenvervoer verdween eind jaren vijftig.
Delen van het mijnverleden zijn nog altijd zichtbaar. Volgens de gemeente kunnen de Minas de Cala bij vooraf gemaakte groepsafspraken worden bezocht. Ook in de omgeving van La Sultana en Teuler zijn oude mijnlocaties en wandelroutes te vinden.
Eeuwenoude kerk midden in Cala
In het dorp zelf staat de Iglesia de Santa María Magdalena. De kerk werd tussen de dertiende en veertiende eeuw gebouwd in een oorspronkelijke gotisch-mudéjarstijl en kreeg in de eeuwen daarna verschillende aanpassingen.
Binnen bevindt zich onder meer een altaarstuk uit de school van de zestiende-eeuwse schilder Alejo Fernández. De kerk werd na de aardbeving van Lissabon van 1755 gerestaureerd en in 1911 opnieuw aangepast.
Ook de Ermita de Nuestra Señora de Cala behoort tot het historische erfgoed. Deze kapel dateert volgens de gemeente uit het midden van de dertiende eeuw en herbergt de beschermheilige van het dorp.
Wandelen door de dehesa
Maar Cala draait niet alleen om monumenten. Rond het dorp begint vrijwel direct het karakteristieke landschap van de Sierra de Aracena.
Steen- en kurkeiken staan verspreid over open weidegronden, waartussen vee graast. Dit landschap, de dehesa, is nauw verbonden met de traditionele veeteelt en de productie van Iberische ham.
Verschillende wandelpaden lopen vanuit Cala richting oude mijngebieden en omliggende dorpen. Een route richting de Minas de Teuler voert bijvoorbeeld door gebieden met steen-, kurk- en Portugese eiken.
Typische smaken van de Sierra de Aracena
Ook gastronomisch hoort Cala duidelijk bij de Sierra de Aracena. Iberisch varkensvlees en jamón ibérico, stoofgerechten en traditionele zoetigheden spelen hier een belangrijke rol.
Het is geen bestemming met tientallen attracties of een overvolle boulevard. Juist het tegenovergestelde: Cala is klein, rustig en heeft nog veel van het karakter van een traditioneel dorp in het binnenland behouden.
Een ander gezicht van Andalusië
Voor reizigers die vanaf Sevilla, Huelva of Extremadura door het binnenland trekken, is Cala een interessante tussenstop. Binnen een relatief klein gebied vind je er een middeleeuws kasteel, eeuwenoude kerken, Romeinse mijnsporen en wandelgebieden.
Volgens een lokale verklaring zou de naam Cala bovendien zijn terug te voeren op het Latijnse Callentum, dat wordt uitgelegd als ‘mooie plaats’. Of die etymologie helemaal sluitend is, is moeilijk vast te stellen, maar bij het uitzicht vanaf het kasteel is het niet moeilijk te begrijpen waarom die betekenis aan het dorp wordt gekoppeld.
