Politieke druk op Sánchez neemt toe na mislukken Spaanse woondecreten

De politieke druk op de Spaanse premier Pedro Sánchez is flink toegenomen nadat het parlement twee belangrijke woondecreten van zijn regering heeft verworpen.

De voorstellen moesten huurders meer bescherming bieden en de problemen op de Spaanse woningmarkt aanpakken. Maar de minderheidsregering kreeg onvoldoende steun in het Congres.

Daarmee is niet alleen een belangrijk deel van het nieuwe woningbeleid voorlopig van tafel. De stemming roept ook opnieuw de vraag op hoe lang de huidige regering nog voldoende steun kan vinden om belangrijke wetten door het parlement te krijgen.

Beide woondecreten verworpen

Het eerste woondecreet werd verworpen met:

172 stemmen voor en 178 tegen.

PP, Vox, Junts en UPN stemden tegen.

Het tweede voorstel kreeg nog minder steun:

166 stemmen voor en 184 tegen.

Bij deze stemming stemden naast PP, Vox, Junts en UPN ook PNV en Coalición Canaria tegen.

Daarmee kwamen beide maatregelen slechts enkele dagen nadat ze door de regering waren aangekondigd alweer te vervallen.

Wat wilde de regering veranderen?

Het eerste pakket bevatte een groot aantal maatregelen voor de Spaanse woningmarkt.

Daaronder vielen onder andere:

• extra bescherming van kwetsbare huurders tegen huisuitzetting;

• verlenging van bepaalde huurcontracten;

• strengere regels voor tijdelijke verhuur en kamerverhuur;

• beperkingen voor bepaalde grote vastgoedinvesteerders;

• fiscale voordelen voor huurders en kleine verhuurders;

• maatregelen tegen langdurige leegstand;

• nieuwe regels voor toeristische verhuur.

Het tweede decreet ging vooral over het automatisch verlengen van bestaande huurcontracten.

Ook deze regeling is nu van tafel.

Junts opnieuw doorslaggevend

Vooral de positie van de Catalaanse partij Junts was voorafgaand aan de stemming belangrijk.

De regering-Sánchez beschikt zelf niet over een meerderheid en is voor belangrijke wetgeving afhankelijk van steun van verschillende regionale partijen.

Junts vond dat de woningplannen niet voldoende zouden werken en mogelijk juist zouden leiden tot minder huurwoningen en hogere prijzen.

De partij vroeg de regering vooraf om de twee decreten in te trekken en opnieuw te onderhandelen.

De regering weigerde dat en besloot de voorstellen toch in stemming te brengen.

Sánchez deed persoonlijk laatste oproep

Premier Pedro Sánchez verscheen zelf in het parlement om de voorstellen te verdedigen.

Hij probeerde partijen op het laatste moment ervan te overtuigen de maatregelen toch te steunen.

Dat veranderde de uitslag niet.

Sánchez waarschuwde de partijen die tegenstemden dat kiezers uiteindelijk zelf een oordeel zouden vormen over hun positie in de woningcrisis.

Vanuit onder andere PP werd juist gesteld dat de regering onvoldoende parlementaire steun heeft en dat nieuwe landelijke verkiezingen nodig zijn.

Minderheidsregering steeds kwetsbaarder

PSOE en coalitiepartner Sumar beschikken samen over slechts 147 van de 350 zetels in het Congres.

Om wetgeving goedgekeurd te krijgen is de regering daardoor afhankelijk van andere partijen.

Tijdens de vorming van de regering kon Sánchez rekenen op steun of medewerking van onder andere:

ERC, Junts, EH Bildu, PNV, BNG en Coalición Canaria.

Maar die partijen steunen niet automatisch ieder regeringsvoorstel.

De stemming over de woondecreten laat zien hoe moeilijk het voor Sánchez kan worden om voldoende meerderheden bij elkaar te krijgen.

Nieuwe verkiezingen opnieuw onderwerp van gesprek

Direct na de stemming nam de discussie over mogelijke vervroegde verkiezingen toe.

Binnen PSOE en rond de regering bestaan verschillende opvattingen over de vraag of het nog zinvol is om de huidige regeerperiode tot 2027 voort te zetten.

Ook oppositiepartijen PP en Vox dringen aan op nieuwe verkiezingen.

Volgens Spaanse media gebruikt Sánchez dit weekend om de politieke situatie te beoordelen en gesprekken te voeren.

29 november wordt genoemd

Als Sánchez besluit het parlement op korte termijn te ontbinden, wordt zondag 29 november 2026 genoemd als een mogelijke verkiezingsdatum.

Dat heeft te maken met de termijnen in de Spaanse kieswet tussen het uitschrijven van verkiezingen en de daadwerkelijke verkiezingsdag.

Op zaterdag 3 oktober is echter nog geen vervroegde landelijke verkiezing officieel aangekondigd.

De datum van 29 november is dus op dit moment slechts een mogelijk scenario.

Woningcrisis zorgt voor toenemende maatschappelijke druk

De politieke crisis speelt zich af tegen de achtergrond van grote problemen op de Spaanse woningmarkt.

Vooral huurders in grote steden en populaire kustgebieden hebben de afgelopen jaren te maken gekregen met sterk stijgende woonlasten.

Tegelijkertijd zijn er in verschillende Spaanse steden demonstraties en acties voor betaalbare huisvesting.

In Madrid wordt onder andere actiegevoerd vanuit de Puerta del Sol. Huurdersorganisaties hebben aangekondigd hun protesten voort te zetten nadat de woondecreten zijn verworpen.

Tegenstanders hebben andere visie op oplossing

De partijen die tegen de plannen stemden zijn het niet noodzakelijk eens over de oplossing voor de woningcrisis.

PP en Vox verzetten zich tegen verschillende vormen van verdere regulering van de woningmarkt.

Junts stelt juist dat de voorgestelde maatregelen onvoldoende effectief waren en in sommige gevallen averechts zouden werken.

De partij heeft aangegeven bereid te zijn opnieuw met de regering te onderhandelen over een ander woonpakket.

Daardoor bestaat nog steeds de mogelijkheid dat onderdelen van de verworpen plannen later in gewijzigde vorm terugkeren.

Woningbeleid voorlopig terug naar onderhandelingstafel

De regering staat nu voor de keuze om opnieuw te onderhandelen met de partijen waarvan zij afhankelijk is of delen van het pakket afzonderlijk opnieuw in te dienen.

Daarmee is de Spaanse woningcrisis niet opgelost door de stemming van vrijdag. Integendeel: de discussie over huurprijzen, huisuitzettingen, vastgoedinvesteerders en het tekort aan betaalbare woningen gaat verder.

Maar de politieke betekenis van de stemming reikt inmiddels verder dan alleen de woningmarkt.

De komende dagen moeten duidelijk maken of Sánchez voldoende vertrouwen ziet om zijn regering tot 2027 voort te zetten, of dat Spanje mogelijk nog vóór het einde van 2026 opnieuw naar de stembus gaat.