Meer dan één op de drie kinderen in Andalusië heeft overgewicht: overheid komt met speciaal gezondheidsplan
Ruim 35 procent van de kinderen en jongeren in Andalusië kampt met overgewicht of obesitas. De regionale overheid maakt zich zorgen over de gevolgen voor hun gezondheid en heeft daarom een nieuw behandelprogramma aangekondigd. Vanaf 2027 moeten kinderen en gezinnen eerder hulp krijgen via de plaatselijke gezondheidscentra. Opvallend is dat de nieuwe aanpak niet alleen gericht is op afvallen, maar vooral op de algehele gezondheid, leefstijl en het welzijn van kinderen.
Ruim 35 procent van de kinderen heeft overgewicht
Overgewicht onder kinderen vormt een belangrijk gezondheidsprobleem in Zuid-Spanje.
Volgens cijfers van de Junta de Andalucía heeft 35,6 procent van de kinderen en adolescenten in de regio te maken met overgewicht of obesitas.
Dat betekent dat ruim één op de drie jongeren een gewicht heeft dat volgens de gehanteerde gezondheidsnormen te hoog is.
De Andalusische overheid wijst erop dat overgewicht op jonge leeftijd de kans kan vergroten op gezondheidsproblemen op latere leeftijd.
Daarbij gaat het onder meer om insulineresistentie, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten.
Ook kunnen kinderen met ernstig overgewicht te maken krijgen met lichamelijke beperkingen en psychische problemen.
De regionale overheid vindt daarom dat vroegtijdige begeleiding noodzakelijk is.
Nieuw programma ÓrbiTA moet kinderen beter helpen
Om het probleem aan te pakken, heeft Andalusië het nieuwe gezondheidsprogramma ÓrbiTA goedgekeurd.
Het programma richt zich op de vroegtijdige herkenning, begeleiding en behandeling van kinderen met obesitas.
De belangrijkste verandering is dat obesitas niet langer uitsluitend wordt benaderd als een kwestie van te veel eten of te weinig bewegen.
De overheid wil dat zorgverleners meer aandacht besteden aan de verschillende oorzaken die kunnen bijdragen aan overgewicht.
Daarbij wordt gekeken naar lichamelijke, psychologische, sociale en omgevingsfactoren.
Ook de thuissituatie en leefgewoonten van het hele gezin worden meegenomen.
Volgens de Andalusische gezondheidsautoriteiten is obesitas een complexe, chronische aandoening waarbij een langdurige en persoonlijke aanpak nodig kan zijn.
Kinderen vanaf twee jaar worden gecontroleerd
Een belangrijk onderdeel van ÓrbiTA is het eerder herkennen van mogelijke gezondheidsproblemen.
Daarom worden kinderen vanaf twee jaar tijdens reguliere gezondheidscontroles beoordeeld op hun groei en gewichtsontwikkeling.
De Body Mass Index (BMI) wordt daarbij gebruikt als eerste screeningsinstrument.
Anders dan voorheen is de BMI volgens het nieuwe protocol niet voldoende om zelfstandig de diagnose obesitas te stellen.
Artsen moeten ook kijken naar de hoeveelheid lichaamsvet, de ontwikkeling van het kind en mogelijke gevolgen voor de gezondheid.
Kinderen met bepaalde risicofactoren kunnen jaarlijks extra worden gecontroleerd.
Ook tijdens andere bezoeken aan een gezondheidscentrum kan een arts besluiten verder onderzoek te doen.
Binnen vijftien dagen een speciaal consult
Wanneer bij een kind mogelijk sprake is van obesitas, moet volgens het programma binnen maximaal vijftien dagen een speciaal consult worden aangeboden.
Tijdens dit gesprek wordt gekeken naar de persoonlijke omstandigheden van het kind en het gezin.
Vervolgens stellen zorgverleners samen met de ouders een individueel begeleidingsplan op.
Daarbij kan onder andere aandacht worden besteed aan:
- Gezonde en evenwichtige voeding.
- Dagelijkse beweging en lichamelijke activiteit.
- Slaap en herstel.
- Emotioneel welzijn en zelfbeeld.
- Leefgewoonten binnen het gezin.
- Eventuele lichamelijke of metabole gezondheidsproblemen.
De begeleiding kan maximaal achttien maanden duren.
Het doel is dat gezinnen voldoende ondersteuning krijgen om gezonde gewoonten op langere termijn vol te houden.
Niet alleen afvallen, maar vooral gezonder worden
Een opvallende verandering is dat het succes van de behandeling niet uitsluitend wordt bepaald door het aantal verloren kilo’s.
De overheid wil voorkomen dat kinderen voortdurend worden geconfronteerd met hun lichaamsgewicht of het gevoel krijgen dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor hun gezondheidsproblemen.
Daarom wordt ook gekeken naar verbeteringen in conditie, lichamelijke gezondheid, dagelijks functioneren en kwaliteit van leven.
Bij opgroeiende kinderen hoeft gewichtsverlies bovendien niet altijd het belangrijkste doel te zijn.
Soms kan het stabiliseren van het gewicht, terwijl het kind verder groeit, al een gunstige ontwikkeling betekenen.
Ook wil de overheid voorkomen dat een te sterke nadruk op diëten en caloriebeperking leidt tot onzekerheid, schaamte of eetstoornissen.
Hele gezin wordt bij behandeling betrokken
Volgens de Andalusische gezondheidsautoriteiten is het belangrijk dat niet alleen het kind, maar ook het gezin betrokken wordt bij de begeleiding.
Kinderen zijn immers voor een groot deel afhankelijk van hun ouders wanneer het gaat om voeding, beweging en dagelijkse routines.
Daarom richt het programma zich op veranderingen die het hele gezin kan toepassen.
Het uitgangspunt is dat gezonde gewoonten gemakkelijker vol te houden zijn wanneer ouders, broers en zussen daarbij worden betrokken.
Ook wordt rekening gehouden met de financiële en sociale omstandigheden van gezinnen.
Uit de beschikbare gegevens blijkt namelijk dat overgewicht vaker voorkomt bij kinderen uit gezinnen met een lager inkomen of een lager opleidingsniveau.
De overheid wil daarom voorkomen dat financiële beperkingen een extra belemmering vormen bij het verbeteren van de gezondheid.
Extra hulp bij ernstige gezondheidsproblemen
Niet alle kinderen hebben dezelfde begeleiding nodig.
Bij kinderen met ernstig overgewicht of bijkomende gezondheidsproblemen kan de huisarts of kinderarts doorverwijzen naar gespecialiseerde zorg.
Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om kinderendocrinologen, voedingsdeskundigen of professionals op het gebied van geestelijke gezondheidszorg.
Ook kinderen bij wie sprake is van insulineresistentie, andere metabole afwijkingen of een verhoogd gezondheidsrisico kunnen aanvullende onderzoeken krijgen.
De plaatselijke gezondheidscentra blijven verantwoordelijk voor de coördinatie van de zorg.
Hiermee wil de regionale overheid voorkomen dat gezinnen tussen verschillende zorgverleners terechtkomen zonder duidelijke begeleiding.
Overgewicht onder Spaanse kinderen blijft groot probleem
De situatie in Andalusië staat niet op zichzelf.
Ook in andere delen van Spanje heeft een aanzienlijk deel van de kinderen te maken met overgewicht.
Uit landelijke cijfers blijkt dat in 2023 ongeveer 36,1 procent van de Spaanse kinderen overgewicht of obesitas had.
In 2019 lag dit percentage nog op 40,6 procent.
Hoewel de landelijke cijfers dus een verbetering laten zien, behoort Spanje nog altijd tot de Europese landen waar overgewicht onder kinderen relatief veel voorkomt.
De Andalusische overheid benadrukt dat het belangrijk blijft om aandacht te besteden aan gezonde voeding, voldoende beweging en toegankelijke gezondheidszorg.
Programma begint in 2027
De eerste voorbereidingen voor ÓrbiTA zijn inmiddels gestart.
Vanaf 21 oktober 2026 krijgen artsen, verpleegkundigen en andere zorgprofessionals speciale trainingen.
Daarbij leren zij hoe ze obesitas bij kinderen volgens de nieuwe richtlijnen kunnen herkennen, beoordelen en begeleiden.
De daadwerkelijke invoering begint in de eerste helft van 2027.
Het programma wordt geleidelijk beschikbaar in gezondheidscentra in alle acht provincies van Andalusië:
Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Jaén, Málaga en Sevilla.
Wanneer alle gezondheidscentra volledig volgens het nieuwe programma zullen werken, is nog niet bekendgemaakt.
Andalusië kiest voor langdurige begeleiding
Met ÓrbiTA wil de regionale overheid een nieuwe richting inslaan in de aanpak van overgewicht en obesitas bij kinderen.
In plaats van uitsluitend aandacht te besteden aan het lichaamsgewicht, wordt ingezet op een bredere beoordeling van de gezondheid.
De combinatie van vroegtijdige herkenning, persoonlijke begeleiding en betrokkenheid van het gezin moet bijdragen aan een betere gezondheid op langere termijn.
Het belangrijkste uitgangspunt van het nieuwe programma is dat kinderen niet alleen geholpen worden om een gezonder gewicht te bereiken, maar vooral om gezonder op te groeien, zonder schuldgevoel of stigmatisering.
Of deze aanpak daadwerkelijk leidt tot minder overgewicht en betere gezondheidsresultaten, zal de komende jaren moeten blijken.
