Spanje benut miljarden kilowattuur groene stroom niet: hoe kan dat?
Spanje beschikt over volop zon en wind, maar kan niet alle beschikbare duurzame elektriciteit benutten. Volgens een sectoronderzoek van APPA Renovables en Deloitte bleef in 2025 op het Spaanse vasteland bijna 19,7 terawattuur aan mogelijke elektriciteitsproductie onbenut. Dat was 55,2 procent meer dan een jaar eerder.
De cijfers laten zien dat de energietransitie verder gaat dan het bouwen van zonnepanelen en windparken. Ook het elektriciteitsnet, de opslagcapaciteit en het stroomverbruik moeten meegroeien.
Wordt elektriciteit letterlijk weggegooid?
De term ‘verspilling’ kan een verkeerd beeld oproepen. Het gaat doorgaans om elektriciteit die installaties hadden kunnen produceren, maar waarvan de productie wordt beperkt of stilgelegd. Dit wordt curtailment genoemd, of in Spanje vertidos renovables.
Dat kan gebeuren wanneer er onvoldoende vraag is, wanneer het net de elektriciteit plaatselijk niet kan afvoeren of wanneer ingrijpen nodig is voor een veilige werking van het stroomnet.
Niet alleen een overschot aan zonnestroom
Volgens de berichtgeving over het onderzoek bestond de bijna 19,7 terawattuur uit verschillende onderdelen. Ongeveer 11,4 terawattuur hing samen met technische beperkingen en de bedrijfsvoering van het net. Daarnaast bleef circa 7,2 terawattuur buiten de elektriciteitsmarkt en werd ongeveer 1,1 terawattuur tijdens de actuele netaansturing beperkt.
Het probleem is dus breder dan alleen zonnepanelen die op een zonnige middag te veel leveren. Ook de locatie van de productie en de beschikbare netcapaciteit spelen mee.
Waarom lost meer duurzame opwek dit niet vanzelf op?
Een zonnepark produceert vooral wanneer de zon schijnt. De elektriciteitsvraag volgt een ander patroon. Bovendien kan een regio veel stroom opwekken, terwijl de grootste afnemers elders zitten.
Nieuwe productiecapaciteit levert daardoor niet automatisch evenveel extra bruikbare elektriciteit op. Volgens het sectoronderzoek plaatste Spanje in 2025 een record aan nieuwe duurzame capaciteit, terwijl de daadwerkelijke duurzame elektriciteitsproductie slechts ongeveer één procent toenam.
Batterijen, netuitbreiding en slimmer verbruik
APPA Renovables pleit ervoor om de groei van duurzame opwek te combineren met meer opslag, sterkere netten, internationale verbindingen en een flexibelere elektriciteitsvraag.
Batterijen kunnen een deel van de beschikbare elektriciteit bewaren voor een later moment. Daarnaast kunnen bedrijven en huishoudens bepaalde verbruiken verschuiven naar uren met veel aanbod. Denk aan het laden van elektrische voertuigen of het aansturen van daarvoor geschikte installaties.
Geen van deze maatregelen lost alle knelpunten afzonderlijk op. De sector benadrukt juist dat productie, verbruik, opslag en infrastructuur gezamenlijk moeten worden ontwikkeld.
Betekent veel groene stroom ook een lagere rekening?
Een ruim aanbod van zon- en windenergie kan de groothandelsprijs drukken. Volgens de berekeningen van APPA zorgden hernieuwbare energiebronnen in 2025 voor een aanzienlijke besparing op de elektriciteitsmarkt.
Dat voordeel komt niet bij ieder huishouden op dezelfde manier terecht. De invloed op je rekening hangt onder meer af van je contract en van de momenten waarop je elektriciteit gebruikt. Een overschot op bepaalde uren betekent daarom niet dat stroom de hele dag goedkoop is.
De Spaanse uitdaging is om meer van de beschikbare zon- en windenergie daadwerkelijk te gebruiken. Daarvoor zijn naast nieuwe windparken en zonnepanelen ook investeringen nodig in de rest van het energiesysteem.
