Buitenlanders in Catalonië mogen geen speciaal erfpact sluiten, zelfs niet na jarenlang wonen in Spanje
Nederlanders, Belgen en andere buitenlanders die in Catalonië wonen, kunnen niet zomaar gebruikmaken van een bijzondere Catalaanse regeling om hun vermogen en vastgoed over te dragen aan erfgenamen. Dat blijkt uit een recente beslissing van de Spaanse autoriteiten. Een Zweeds echtpaar dat al negen jaar in Catalonië woont, kreeg geen toestemming om een zogenoemd erfpact te laten inschrijven. De uitspraak kan gevolgen hebben voor buitenlandse huiseigenaren die hun nalatenschap in Spanje willen regelen.
De beslissing werd op 19 november 2026 gepubliceerd in de Spaanse staatscourant, het Boletín Oficial del Estado (BOE).
Het gaat om een geschil tussen een Zweeds echtpaar uit Sabadell, nabij Barcelona, en het Spaanse eigendomsregister.
De echtgenoten wilden een speciale Catalaanse erfrechtelijke overeenkomst gebruiken waarmee bezittingen al tijdens het leven aan een toekomstige erfgenaam kunnen worden overgedragen.
Volgens de bevoegde Spaanse overheidsinstantie kunnen personen zonder de vereiste Catalaanse burgerlijke rechtsstatus deze specifieke constructie echter niet toepassen.
Zweeds echtpaar woont al negen jaar in Catalonië
De zaak begon op 30 juli 2025, toen twee Zweedse echtgenoten bij een notaris in Sabadell een bijzondere erfrechtelijke overeenkomst ondertekenden.
De man wees zijn vrouw aan als universele erfgename en wilde via deze overeenkomst zijn vermogen aan haar overdragen.
Daarbij behield hij bepaalde bezittingen of gebruiksrechten voor zichzelf.
Onder de over te dragen eigendommen bevond zich ook een perceel in Sant Andreu de la Barca, een gemeente in de provincie Barcelona.
Het echtpaar maakte gebruik van een juridische regeling uit het Catalaanse burgerlijk recht, bekend als heredamiento cumulativo.
Toen de notariële akte bij het eigendomsregister van Martorell werd aangeboden, ontstond echter een probleem.
De registrateur weigerde de eigendomsoverdracht in te schrijven omdat beide echtgenoten uitsluitend de Zweedse nationaliteit bezaten.
Wat is een Catalaans erfpact?
Catalonië heeft op verschillende terreinen een eigen burgerlijk recht, waaronder het erfrecht.
Een van de bijzondere mogelijkheden is het pacto sucesorio, in het Catalaans ook bekend als pacte successori.
Dit is een overeenkomst waarmee mensen onder bepaalde wettelijke voorwaarden afspraken kunnen vastleggen over hun toekomstige nalatenschap.
Anders dan een gewoon testament kan een erfpact een bindende overeenkomst zijn tussen verschillende personen.
Bij sommige vormen kunnen goederen bovendien al tijdens het leven van de toekomstige erflater worden overgedragen.
Dat was ook de bedoeling van het Zweedse echtpaar.
De man wilde zijn vrouw via een zogenoemd cumulatief erfpact tot erfgename benoemen en tegelijkertijd bepaalde eigendommen overdragen.
Juist deze combinatie van een toekomstige erfenis en een onmiddellijke eigendomsoverdracht speelde een belangrijke rol bij de juridische beoordeling.
Waarom werd de overeenkomst geweigerd?
Volgens de registrateur was de gekozen constructie niet toegestaan omdat het echtpaar niet beschikte over de vereiste vecindad civil catalana.
Dit begrip verwijst naar de burgerlijke rechtsstatus die binnen Spanje bepaalt welk regionaal burgerlijk recht op een persoon van toepassing is.
Spanje heeft namelijk niet overal dezelfde regels voor onder meer huwelijk, familieverhoudingen en erfrecht.
Naast het algemene Spaanse burgerlijk recht bestaan bijzondere regionale rechtsstelsels, bijvoorbeeld in Catalonië, Galicië, Aragón, Navarra en de Balearen.
De vecindad civil is een rechtsstatus die binnen het Spaanse recht aan Spaanse staatsburgers is verbonden.
Buitenlanders verkrijgen deze status niet uitsluitend doordat zij langdurig in een bepaalde Spaanse regio wonen.
Volgens de registrateur kon het Zweedse echtpaar daarom geen gebruikmaken van de gekozen Catalaanse overeenkomst.
Negen jaar wonen en belasting betalen bleek onvoldoende
De echtgenoten waren het niet eens met de weigering.
Zij wezen erop dat zij al negen jaar onafgebroken in Sabadell woonden en daar hun gewone verblijfplaats hadden.
Volgens hun advocaat moest daarom het Catalaanse erfrecht op hen kunnen worden toegepast.
Hij beriep zich op de Europese Erfrechtverordening 650/2012.
Deze verordening bepaalt als algemene regel dat bij een internationale nalatenschap het recht van het land van de laatste gewone verblijfplaats van de overledene van toepassing is, tenzij een geldige andere rechtskeuze is gemaakt.
De advocaat stelde dat buitenlandse inwoners van Catalonië daardoor ook gebruik zouden moeten kunnen maken van de bijzondere erfrechtelijke mogelijkheden die deze regio biedt.
Ook verwees hij naar eerdere juridische beslissingen waarin de toepassing van het Catalaanse recht op buitenlandse inwoners ruimer werd uitgelegd.
De Spaanse autoriteiten volgden deze redenering echter niet.
Spaanse autoriteiten wijzen beroep af
Het echtpaar ging in beroep bij de Dirección General de Seguridad Jurídica y Fe Pública, de landelijke instantie die onder meer bevoegd is voor geschillen over registraties van eigendommen.
In een beslissing van 28 juli 2026, gepubliceerd op 19 november, werd het beroep afgewezen.
Volgens de instantie moet onderscheid worden gemaakt tussen het recht dat van toepassing is op een internationale nalatenschap en de voorwaarden voor het sluiten van een specifieke regionale erfrechtelijke overeenkomst.
De Europese regels voor nalatenschappen betekenen volgens deze beslissing niet dat buitenlandse inwoners automatisch toegang hebben tot alle bijzondere juridische constructies van de Spaanse regio waar zij wonen.
Daarbij speelde ook mee dat het Zweedse echtpaar de eigendom van bepaalde goederen al tijdens het leven wilde overdragen.
De instantie bevestigde daarom de weigering van het eigendomsregister.
Het gaat hierbij om een bestuursrechtelijke beslissing van de bevoegde landelijke instantie, niet om een nieuw arrest van het Spaanse Hooggerechtshof.
Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Catalonië?
De beslissing is ook relevant voor Nederlanders en Belgen die een woning in Catalonië bezitten of daar permanent wonen.
Wie bijvoorbeeld een huis heeft aan de Costa Brava, in Barcelona of in de provincie Tarragona, kan te maken krijgen met zowel Spaanse als Nederlandse of Belgische erfrechtelijke regels.
De recente beslissing maakt duidelijk dat langdurige inschrijving als inwoner van Catalonië niet automatisch voldoende is om gebruik te kunnen maken van het specifieke cumulatieve erfpact waarbij bezittingen onmiddellijk worden overgedragen.
Dat betekent overigens niet dat buitenlanders in Catalonië geen erfenis kunnen ontvangen of geen testament mogen opstellen.
Ook betekent het niet dat alle onderdelen van het Catalaanse erfrecht zonder uitzondering buiten toepassing blijven voor buitenlandse inwoners.
De juridische beoordeling hangt af van de gekozen constructie, de persoonlijke omstandigheden en de toepasselijke internationale regels.
Kan een Nederlander nog een Spaans testament opstellen?
Ja. Nederlandse en Belgische huiseigenaren kunnen nog steeds een testament laten opstellen bij een Spaanse notaris.
Een Spaans testament kan praktisch zijn wanneer iemand onroerend goed in Spanje bezit.
Daarin kunnen bijvoorbeeld afspraken worden vastgelegd over wie de woning erft en hoe de nalatenschap moet worden verdeeld.
Onder de Europese Erfrechtverordening kan iemand bovendien in beginsel kiezen voor het erfrecht van zijn of haar nationaliteit.
Een Nederlander kan dus onder de wettelijke voorwaarden kiezen voor Nederlands erfrecht. Voor een Belg geldt een vergelijkbare mogelijkheid om Belgisch erfrecht aan te wijzen.
Zonder geldige rechtskeuze is doorgaans het recht van de laatste gewone verblijfplaats bepalend, al bestaan daarop uitzonderingen.
Een keuze voor Nederlands of Belgisch erfrecht betekent overigens niet dat de Spaanse erfbelasting automatisch vervalt.
De fiscale regels moeten afzonderlijk worden beoordeeld.
Erfrecht en erfbelasting zijn twee verschillende zaken
Een belangrijk onderscheid is dat tussen het juridische erfrecht en de belasting over een erfenis.
Het erfrecht bepaalt onder meer wie de erfgenamen zijn en welke rechten zij op de nalatenschap hebben.
De erfbelasting bepaalt vervolgens welke belasting verschuldigd kan zijn over de ontvangen goederen.
Spanje kent regionale verschillen in de erfbelasting.
Zo kunnen de belastingvoordelen in Catalonië anders zijn dan in Andalusië, Murcia of de regio Valencia.
Ook de familieband tussen de overledene en de erfgenaam kan invloed hebben op de belastingdruk.
Wanneer erfgenamen in Nederland of België wonen, kunnen daarnaast internationale belastingregels en verdragen relevant zijn.
Daarom is het verstandig om bij grensoverschrijdende nalatenschappen zowel het erfrecht als de fiscale gevolgen afzonderlijk te laten beoordelen.
Vergelijkbare kwestie speelde eerder in Galicië
De beslissing over het Zweedse echtpaar staat niet volledig op zichzelf.
In januari 2026 behandelde dezelfde landelijke instantie een vergelijkbare zaak rond een bijzondere erfrechtelijke overeenkomst in Galicië.
Daar ging het om een Duitse staatsburger die al meer dan tien jaar in de regio woonde.
Ook in die zaak werd geoordeeld dat de gekozen regionale constructie niet kon worden toegepast zonder de vereiste burgerlijke rechtsstatus.
Deze beslissingen laten zien dat de verhouding tussen Europees erfrecht en bijzondere Spaanse regionale regelingen voor buitenlandse inwoners juridische complicaties kan opleveren.
Dat is vooral relevant wanneer mensen hun vermogen niet uitsluitend via een testament willen nalaten, maar al tijdens hun leven bepaalde eigendommen willen overdragen.
Echtpaar kan nog naar de rechter stappen
De afwijzing betekent niet dat het echtpaar geen verdere juridische mogelijkheden heeft.
Volgens de officiële beslissing kunnen de betrokkenen binnen twee maanden na de kennisgeving beroep instellen bij de bevoegde burgerlijke rechtbank.
Of zij daadwerkelijk gebruikmaken van deze mogelijkheid, is niet bekend.
Een eventuele rechterlijke procedure kan opnieuw duidelijkheid geven over de verhouding tussen Europees erfrecht en de Spaanse regionale regels.
Voorlopig blijft de weigering om de betreffende eigendomsoverdracht in te schrijven in stand.
Laat bij aankoop van een Spaanse woning ook het erfrecht controleren
Veel Nederlanders en Belgen houden bij de aankoop van een woning in Spanje rekening met de aankoopprijs, belastingen, notariskosten en juridische registratie.
Wat er na overlijden met de woning moet gebeuren, krijgt vaak minder aandacht.
Toch kan juist dat onderwerp belangrijke gevolgen hebben voor partners, kinderen en andere erfgenamen.
Dat geldt vooral wanneer iemand vermogen bezit in meerdere landen of permanent in Spanje woont.
De zaak van het Zweedse echtpaar laat zien dat een notarieel vastgelegde overeenkomst niet automatisch betekent dat iedere daarin opgenomen eigendomsoverdracht ook kan worden geregistreerd.
Een gespecialiseerde notaris of advocaat met kennis van internationaal en Spaans erfrecht kan vooraf beoordelen welke constructies daadwerkelijk mogelijk zijn.
De belangrijkste conclusie is dat langdurig wonen in Catalonië buitenlanders niet automatisch dezelfde toegang geeft tot bijzondere regionale erfpacten als personen met de vereiste Catalaanse burgerlijke rechtsstatus. Voor Nederlandse en Belgische huiseigenaren blijft een zorgvuldig opgesteld testament daarom een belangrijk onderdeel van hun juridische planning.
