Mogelijke resten van vrouwelijke verzetsstrijder ontdekt in massagraf bij Málaga
Bij de opgraving van een massagraf in Arriate, vlak bij Ronda in de provincie Málaga, hebben onderzoekers onverwacht de resten van een vrouw gevonden. Historici vermoeden dat het mogelijk gaat om Antonia Salgado, een bekende republikeinse militiastrijdster uit de Spaanse Burgeroorlog die bekendstond als ‘La Portuguesa’. Haar identiteit moet nog met DNA-onderzoek worden bevestigd.
Onverwachte vondst in massagraf
Het onderzoeksteam ging aanvankelijk uit van de resten van negen mannen uit de omgeving. Uiteindelijk werden zes mannen en één vrouw aangetroffen. De botten van de vrouw vertonen duidelijke sporen van geweld, waaronder schotwonden aan beide benen.
Volgens historicus Ángel Medina passen zowel de vindplaats als het vermoedelijke tijdstip van overlijden bij het verhaal van Antonia Salgado. Toch benadrukt hij dat er zonder DNA-resultaten nog geen zekerheid bestaat.
Gestorven tijdens gevechten bij Ronda
Salgado was afkomstig uit Lissabon en vocht tijdens de Spaanse Burgeroorlog aan republikeinse zijde. Op 18 september 1936 zou zij zijn omgekomen tijdens de verdediging van de strategisch gelegen Ventilla-brug, ongeveer twee kilometer van Arriate.
Op dat moment rukten de troepen van Franco verder op door de Serranía de Ronda in een poging Málaga te omsingelen. Republikeinse soldaten en verschillende antifascistische milities probeerden hun opmars tegen te houden. Ook vrouwen namen aan deze milities deel.
Volgens historische verslagen bleef Salgado bij de brug terwijl de vijandelijke troepen steeds dichterbij kwamen. Een kameraad die samen met haar vocht zou van haar opdracht hebben gekregen zichzelf in veiligheid te brengen. Kort daarna kwam zij onder hevig vuur om het leven.
Mogelijk later in het graf achtergelaten
De onderzoekers denken dat haar lichaam na haar dood mogelijk is meegenomen en vervolgens in het massagraf van Arriate terechtkwam. Dat zou verklaren waarom haar resten tussen die van lokale mannen zijn gevonden.
Er zijn echter nog vragen. Zo werd in het graf ook een schoen met hoge hak gevonden, iets wat volgens het onderzoeksteam ongebruikelijk zou zijn voor iemand die aan het front vocht. Dat maakt definitieve identificatie extra belangrijk.
Lokale getuigen belangrijk voor onderzoek
De zoektocht naar het massagraf werd mede mogelijk gemaakt door verhalen van inwoners van Arriate. Sommige bewoners stonden aanvankelijk terughoudend tegenover het opnieuw onderzoeken van gebeurtenissen uit de Burgeroorlog, maar hun getuigenissen bleken uiteindelijk belangrijk bij het lokaliseren van het graf en het reconstrueren van de identiteit van de slachtoffers.
Historici schatten dat tijdens en na de oorlog tientallen inwoners van Arriate in massagraven in de omgeving terechtkwamen. Andere slachtoffers werden naar de begraafplaats San Rafael in Málaga gebracht.
Herdenkingsplek voor slachtoffers
De gemeente Arriate is van plan een herdenkingsplek te creëren voor de slachtoffers van de dictatuur, in het kader van de Spaanse Wet op de Democratische Herinnering.
Als DNA-onderzoek bevestigt dat de gevonden vrouw inderdaad Antonia Salgado is, zou daarmee bijna negentig jaar na haar dood duidelijk worden waar ‘La Portuguesa’ uiteindelijk werd begraven.
