Spanje groeit uit tot belangrijke toegangspoort voor cocaïne in Europa: zorgen over macht drugsbendes

De drugshandel langs de zuidkust van Spanje trekt steeds meer internationale aandacht. Een uitgebreid onderzoek van de Amerikaanse krant The Wall Street Journal beschrijft hoe criminele organisaties gebruikmaken van snelle drugsboten, geavanceerde technologie en een uitgebreid logistiek netwerk om grote hoeveelheden cocaïne Europa binnen te brengen.

Vooral de Straat van Gibraltar, Cádiz en de Costa del Sol spelen volgens het onderzoek een belangrijke rol. Marbella wordt daarbij genoemd als een belangrijk centrum voor internationale georganiseerde misdaad.

Supersnelle ‘narcolanchas’

Een van de grootste problemen voor de Spaanse politie zijn de zogenoemde narcolanchas: zeer krachtige speedboten waarmee drugs vanaf zee naar de Spaanse kust worden vervoerd.

Sommige van deze boten kunnen volgens de berichtgeving snelheden van ongeveer 60 knopen, ruim 110 kilometer per uur, bereiken.

De criminele organisaties beschikken daarnaast over drones, radarapparatuur en warmtecamera’s om politiepatrouilles te volgen en controles te ontwijken.

Politieboten kunnen snelheid niet altijd bijhouden

Volgens het onderzoek beschikt de politie in Zuid-Spanje over tientallen patrouilleboten, maar kan slechts een beperkt deel daarvan dezelfde snelheden bereiken als de zwaar gemotoriseerde narcolanchas.

Lisardo Capote van de Spaanse douanedienst in Campo de Gibraltar omschreef het probleem tegenover The Wall Street Journal kort samengevat als: de autoriteiten kunnen de boten zien, maar het daadwerkelijk stoppen ervan is veel moeilijker.

Spanje onderschepte 124 ton cocaïne in één jaar

Ook officiële Europese cijfers laten zien hoeveel cocaïne via Spanje wordt vervoerd.

Volgens het European Union Drugs Agency (EUDA) werd in Spanje in 2024 ongeveer 124 ton cocaïne in beslag genomen. Daarmee stond Spanje dat jaar bovenaan binnen de Europese Unie.

Ter vergelijking:

• Spanje: 124 ton

• Frankrijk: 53,5 ton

• België: 44,6 ton

• Nederland: 37,6 ton

• Duitsland: 23,8 ton

Spanje nam in 2024 zelfs meer cocaïne in beslag dan België, Nederland en Duitsland samen.

Cocaïne steeds zuiverder

De grote beschikbaarheid van cocaïne is ook terug te zien in de zuiverheid van de drug.

Volgens EUDA ligt de gemiddelde zuiverheid van cocaïne in Europa tegenwoordig aanzienlijk hoger dan tien jaar geleden. In 2024 was de gemiddelde Europese zuiverheidsindex 44 procent hoger dan in 2014.

Dat wijst erop dat ondanks grote politie-inbeslagnames nog altijd enorme hoeveelheden cocaïne op de Europese markt terechtkomen.

Via Zuid-Amerika en West-Afrika naar Spanje

Een belangrijk deel van de cocaïne wordt geproduceerd in Zuid-Amerika en vervolgens via verschillende routes richting Europa vervoerd.

Volgens het onderzoek worden onder meer Ecuador en Brazilië gebruikt als vertrekpunten. Een deel van de ladingen gaat vervolgens via West-Afrika voordat de drugs richting het Iberisch Schiereiland worden vervoerd.

Eenmaal voor de Spaanse kust kunnen kleinere snelle boten de drugs van grotere schepen of andere vaartuigen overnemen.

Guadalquivir als smokkelroute

Ook de rivier Guadalquivir speelt een belangrijke rol.

De rivier loopt vanaf de Atlantische Oceaan diep Andalusië in. Het netwerk van rivierarmen, kanalen en afgelegen oevers biedt veel mogelijkheden om drugs aan land te brengen en snel naar opslagplaatsen te vervoeren.

De regio rond Cádiz en Campo de Gibraltar kampt al jaren met grootschalige hasj- en cocaïnehandel.

Dodelijke confrontatie in Barbate

Hoe gevaarlijk de drugshandel is, werd in februari 2024 duidelijk in de haven van Barbate.

Een narcolancha ramde daar een boot van de Guardia Civil. Twee agenten, Miguel Ángel González en David Pérez Carracedo, kwamen daarbij om het leven en vier andere agenten raakten gewond.

De vermeende bestuurder van de drugsboot moet zich voor de rechter verantwoorden voor twee gevallen van moord en vier pogingen tot moord.

Marbella als internationale ontmoetingsplaats

Ook Marbella en de Costa del Sol komen nadrukkelijk terug in het internationale onderzoek.

De regio trekt al decennialang criminele organisaties uit verschillende landen aan. Het aantrekkelijke klimaat, luxevastgoed, internationale verbindingen en de nabijheid van belangrijke smokkelroutes maken het gebied interessant voor internationale misdaadnetwerken.

Volgens politieonderzoeken worden winsten uit drugshandel onder meer witgewassen via vastgoed, horeca, nachtclubs en ondernemingen.

Recente vangst: 2,7 ton cocaïne

Dat de Costa del Sol daadwerkelijk een logistieke functie vervult, bleek deze maand opnieuw.

De Policía Nacional maakte op 17 september bekend een netwerk te hebben opgerold dat grote hoeveelheden cocaïne vanuit de Costa del Sol naar Catalonië vervoerde om de drugs vervolgens internationaal verder te verspreiden.

Bij die operatie werden 15 personen aangehouden en 2.700 kilo cocaïne in beslag genomen.

Ook geweld rond Málaga neemt toe

De Spaanse autoriteiten maken zich daarnaast zorgen over vuurwapengeweld rond Málaga en de Costa del Sol.

Na meerdere recente schietpartijen werd het speciale politieplan voor de Costa del Sol uitgebreid naar Málaga-stad. Dat betekent dat extra politiecapaciteit wordt ingezet tegen georganiseerde misdaad en vuurwapengeweld.

Niet iedere schietpartij blijkt overigens met de drugswereld te maken te hebben. Zo gaat de politie er bij een recente dodelijke schietpartij in Málaga voorlopig vanuit dat een 20-jarige man waarschijnlijk met iemand anders werd verward en zelf geen banden had met criminele organisaties.

Zuid-Spanje belangrijke Europese toegangspoort

Officiële cijfers bevestigen daarmee een belangrijk deel van het beeld dat in het Amerikaanse onderzoek wordt geschetst: Spanje is een van de belangrijkste Europese toegangspoorten voor cocaïne.

Tegelijkertijd betekent een hoog aantal onderschepte kilo’s niet automatisch dat de politie de controle heeft verloren. Het kan ook samenhangen met intensieve opsporing en de geografische positie van Spanje.

Wel staat vast dat de omvang van de drugshandel enorm is en dat criminele organisaties steeds professioneler werken. De combinatie van snelle boten, internationale netwerken, grote financiële belangen en toenemend vuurwapengeweld vormt daardoor een groeiende uitdaging voor de Spaanse veiligheidsdiensten.