Spanje lanceert groot AI-plan: €600 miljoen voor bedrijven en AI straks in het onderwijs

Spanje wil de toepassing van kunstmatige intelligentie in de economie de komende jaren fors versnellen. Premier Pedro Sánchez heeft daarvoor het nieuwe Plan IA360 gepresenteerd. Het plan bevat maatregelen voor bedrijven, zelfstandigen, scholen, overheidsdiensten, cybersecurity en nieuwe digitale infrastructuur. De eerste acties moeten binnen twaalf maanden worden uitgevoerd.

Een van de opvallendste onderdelen is een nieuw AI-tegoed voor bedrijven, waarvoor uiteindelijk 600 miljoen euro beschikbaar moet komen. Daarnaast wil de regering dat in 2030 55 procent van de Spaanse bedrijven AI gebruikt, tegenover 21,1 procent volgens de meest recente bedrijfsgegevens waarop het plan zich baseert.

€600 miljoen voor AI bij bedrijven

Het zogenoemde Bono Empresarial de Inteligencia Artificial is bedoeld om bedrijven te helpen AI daadwerkelijk in hun bedrijfsprocessen te integreren.

Het geld is nadrukkelijk niet bedoeld om simpelweg een abonnement op bijvoorbeeld een AI-programma te betalen. De subsidie moet worden gebruikt voor diensten waarbij AI wordt ingezet voor bijvoorbeeld automatisering, gegevensverwerking, productontwikkeling of het opnieuw inrichten van bedrijfsprocessen.

De regering wil daarmee uiteindelijk 25.000 bedrijven helpen. Een eerste proef moet in de eerste helft van 2027 beginnen. De landelijke regeling moet vervolgens vóór het einde van 2027 worden opengesteld. Hiervoor staat een budget van 600 miljoen euro gepland.

Ook speciaal gericht op kleine bedrijven en autónomos

Vooral kleine en middelgrote ondernemingen en autónomos moeten gemakkelijker toegang krijgen tot AI-technologie.

Daarvoor komt ook de zogenoemde Red NEURONA, een netwerk van regionale centra waar bedrijven AI-toepassingen kunnen bekijken, testen met hun eigen gegevens en vervolgens invoeren.

Nog voor het einde van 2026 moet een eerste proef starten met 100 mkb-bedrijven in twee autonome regio’s. In 2027 moet het netwerk zijn uitgebreid naar tien regio’s en ongeveer 5.000 bedrijven bereiken.

Doel: meer dan helft bedrijven gebruikt AI

Volgens de Spaanse regering loopt het gebruik van AI door burgers momenteel duidelijk voor op het bedrijfsleven.

Ongeveer 44,2 procent van de Spaanse bevolking in de werkende leeftijd gebruikt generatieve AI, aldus cijfers van Microsoft die in het regeringsplan worden aangehaald. Bij Spaanse bedrijven met minimaal tien werknemers lag het gebruik van AI volgens INE-cijfers uit het eerste kwartaal van 2025 op 21,1 procent.

Het doel van IA360 is om het aandeel bedrijven dat AI gebruikt in 2030 naar 55 procent te brengen.

Gigafabriek van €5 miljard

Spanje wil tegelijkertijd fors investeren in eigen rekenkracht.

Onderdeel van het programma is een geplande AI-gigafabriek, een enorme computerinfrastructuur voor het trainen en gebruiken van geavanceerde AI-modellen.

Met het project zou maximaal 5 miljard euro aan publieke en private investeringen worden gemobiliseerd. Daarvan is 719 miljoen euro afkomstig van de Spaanse overheid. De infrastructuur moet uiteindelijk beschikken over ongeveer 100.000 AI-accelerators.

De bouw staat gepland om in februari 2027 te beginnen. De eerste opening wordt voorzien voor 2028, waarna de volledige capaciteit in 2028 of 2029 beschikbaar moet komen.

Het project krijgt locaties in Móra la Nova in Tarragona en San Fernando de Henares bij Madrid.

Strengere regels voor datacenters

Tegelijk wil Spanje voorkomen dat de explosieve groei van AI leidt tot een te grote belasting van elektriciteitsnetten en watervoorraden.

Daarom werkt de regering aan nieuwe regels voor datacenters. Projecten die efficiënt met energie, water en grond omgaan en extra hernieuwbare energie toevoegen, moeten prioriteit krijgen. De regering wil de nieuwe regels volgens de huidige planning in oktober 2026 goedkeuren.

AI wordt onderdeel van onderwijs

Ook het Spaanse onderwijs gaat veranderen.

AI moet worden opgenomen in het curriculum van het voortgezet onderwijs en de Formación Profesional (FP). Leerlingen moeten niet alleen leren hoe ze AI kunnen gebruiken, maar ook hoe ze kritisch omgaan met de uitkomsten en risico’s van dergelijke systemen.

Er komt daarnaast specifieke AI-training voor docenten. De regering wil het voorstel in het eerste kwartaal van 2027 met de autonome regio’s bespreken.

Voor volwassenen wordt een gratis landelijk programma voor AI-geletterdheid voorbereid. Dat moet mensen onder andere leren hoe AI werkt, hoe synthetische beelden kunnen worden herkend en hoe zij zich kunnen beschermen tegen online fraude en misbruik van persoonsgegevens.

Extra aandacht voor cybersecurity en kinderen

IA360 bevat daarnaast plannen voor een nieuw Instituut voor de Veiligheid van Kunstmatige Intelligentie, dat binnen de Spaanse toezichthouder AESIA wordt ondergebracht.

Ook komt er een programma voor geavanceerde cybersecurity en post-kwantumcryptografie. Voor de eerste fase daarvan wordt ongeveer 300 miljoen euro voorzien.

Voor minderjarigen wil Spanje bovendien één centraal systeem ontwikkelen waarmee snel kan worden ingegrepen wanneer schadelijke of illegale foto’s, video’s of geluidsfragmenten worden verspreid, inclusief materiaal dat met AI is gemaakt of gemanipuleerd. Het protocol moet uiterlijk in het eerste kwartaal van 2027 gereed zijn.

Overleg over gevolgen voor banen

De regering erkent tegelijkertijd dat kunstmatige intelligentie gevolgen kan hebben voor banen en bepaalde beroepsgroepen.

In oktober 2026 wil Sánchez daarom werkgevers en vakbonden bijeenbrengen voor een landelijk akkoord over de invoering van AI. Ook komt er een permanent observatorium dat de gevolgen van kunstmatige intelligentie voor de arbeidsmarkt moet volgen.

Sánchez stelde bij de presentatie dat technologische ontwikkeling volgens hem niet uitsluitend aan bedrijven zelf kan worden overgelaten. Hij pleit voor toezicht, transparantie en aansprakelijkheid wanneer AI-systemen schade veroorzaken. Dat is de beleidspositie van zijn regering binnen het nieuwe plan.

Spanje wil bij wereldtop horen

Met IA360 wil Spanje uiteindelijk tot de vijf leidende landen ter wereld op het gebied van kunstmatige intelligentie gaan behoren.

Het plan combineert daarom investeringen in computers en datacenters met subsidies voor bedrijven, onderwijs, cybersecurity en nieuwe regelgeving.

Voor Spaanse ondernemers is vooral het geplande AI-tegoed van 600 miljoen euro interessant. De precieze voorwaarden voor deelname moeten nog worden uitgewerkt; de algemene subsidieregeling staat volgens de huidige planning pas voor 2027 gepland.