Spanje wil belasting op privéjets en olie- en gasbedrijven voor Europese aanpak natuurbranden
Spanje wil dat de Europese Unie extra belastingen invoert op privéjets en op de winsten van olie- en gasbedrijven. Met de opbrengsten moet een Europees klimaatfonds worden gevuld waarmee landen zich beter kunnen voorbereiden op natuurbranden, hittegolven en andere extreme weersomstandigheden.
De Spaanse minister voor Ecologische Transitie, Sara Aagesen, heeft hierover voorstellen naar Europees klimaatcommissaris Wopke Hoekstra gestuurd. Madrid wil onder meer dat Europa beschikt over een permanent systeem waarmee sneller gezamenlijk kan worden opgetreden bij grote klimaatrampen. Daarbij wordt ook gedacht aan een grotere gezamenlijke Europese vloot van blusvliegtuigen.
Spanje wil twee nieuwe Europese heffingen
Een belangrijk onderdeel van het Spaanse voorstel is de financiering.
Madrid stelt onder meer voor om een Europese heffing in te voeren op luxe vliegverkeer, waaronder privéjets. Daarnaast zou er een structurele belasting moeten komen op de winsten van olie- en gasmaatschappijen.
Die laatste heffing zou volgens Spanje niet alleen moeten gelden wanneer energiebedrijven door een crisis tijdelijk uitzonderlijk hoge winsten maken. Het land wil juist een stabiele inkomstenbron waarmee klimaatmaatregelen voor langere tijd kunnen worden betaald.
Het idee van een Europese belasting op winsten uit fossiele brandstoffen krijgt volgens het voorstel steun van onder meer Duitsland, Italië, Oostenrijk, Portugal, Polen en Spanje.
Zware zomer met hitte en natuurbranden
De voorstellen komen na een uitzonderlijk zware zomer in Spanje. Volgens voorlopige gegevens van de Spaanse meteorologische dienst Aemet lag de gemiddelde temperatuur deze zomer ongeveer 2,5 graden boven het normale seizoensgemiddelde.
De langdurige hitte en droogte droegen bij aan een bijzonder zwaar natuurbrandseizoen. Ook andere Europese landen, waaronder Portugal, Frankrijk en Griekenland, kregen te maken met grote branden.
Volgens de Spaanse regering laten deze gebeurtenissen zien dat afzonderlijke landen steeds moeilijker zelfstandig kunnen reageren op grootschalige klimaatrampen.
Niet alleen meer geld voor natuurbranden
Het voorgestelde fonds zou veel breder worden ingezet dan alleen voor brandbestrijding.
Spanje wil extra investeringen in onder meer:
- watervoorziening;
- gezondheidszorg;
- bescherming van bossen;
- infrastructuur;
- landbouw;
- toerisme;
- biodiversiteit;
- kustgebieden en visserij.
Ook zouden Europese landen verplicht kunnen worden om klimaatrisico’s mee te nemen bij nieuwe infrastructuurprojecten, ruimtelijke ordening en grote investeringen.
€822 miljard schade sinds 1980
Madrid wijst daarbij op de enorme financiële gevolgen van extreem weer in Europa.
Sinds 1980 zouden EU-landen gezamenlijk naar schatting €822 miljard aan economische verliezen hebben geleden door extreme weers- en klimaatgebeurtenissen.
Ongeveer €208 miljard daarvan ontstond alleen al tussen 2021 en 2024.
De Spaanse regering stelt daarom dat het goedkoper en effectiever kan zijn om vooraf te investeren in bescherming dan telkens pas na een ramp geld beschikbaar te stellen.
Gezamenlijke Europese blusvloot
Een van de opvallendste ideeën is verdere uitbreiding van de Europese capaciteit om natuurbranden vanuit de lucht te bestrijden.
Spanje wil dat Europa over voldoende eigen vliegtuigen, helikopters en andere middelen beschikt om snel te kunnen ingrijpen wanneer meerdere landen tegelijkertijd met grote natuurbranden kampen.
Dat moet voorkomen dat landen tijdens extreme brandseizoenen allemaal op hetzelfde moment afhankelijk worden van een beperkt aantal beschikbare blusvliegtuigen.
Ook Europees verzekeringssysteem voorgesteld
Spanje pleit daarnaast voor een publiek-privaat verzekeringssysteem waarin risico’s over verschillende Europese landen worden verdeeld.
Daarbij zouden speciale financiële instrumenten kunnen worden gebruikt die geld beschikbaar maken zodra zich een grote natuurramp voordoet.
Een vergelijkbaar Europees plan werd jaren geleden al besproken, maar kreeg destijds onvoldoende steun. Door de sterke toename van klimaatgerelateerde schade verwacht Madrid dat er tegenwoordig meer draagvlak voor kan bestaan.
Brussel werkt aan nieuw klimaatplan
De Europese Commissie werkt momenteel zelf aan een nieuw Europees raamwerk voor klimaatweerbaarheid, dat naar verwachting dit najaar wordt gepresenteerd.
Spanje probeert vóór die tijd andere EU-landen achter zijn voorstellen te krijgen.
Of er uiteindelijk daadwerkelijk een Europese belasting op privéjets en winsten van olie- en gasbedrijven komt, is daarmee nog niet besloten. Het gaat voorlopig om Spaanse voorstellen die binnen de Europese Unie verder moeten worden besproken.
