Zelfstandige vertrekt uit Spanje uit frustratie over kosten en bureaucratie: ‘Ik kan dit niet meer’
Een Deens-Spaanse zelfstandige heeft besloten Spanje te verlaten nadat ze naar eigen zeggen genoeg heeft van de kosten en administratieve rompslomp waarmee zelfstandigen in het land te maken krijgen. De jonge vrouw, Michelle, werkt als freelancer in Zuid-Spanje en deelde haar frustraties via sociale media. In januari wil ze Spanje achter zich laten en waarschijnlijk naar Thailand vertrekken.
Haar verhaal zorgt opnieuw voor discussie over de positie van de ruim 3,4 miljoen autónomos, zoals zelfstandigen in Spanje worden genoemd.
Nu ongeveer 90 euro per maand
Michelle bevindt zich nog in de beginfase van haar onderneming en betaalt naar eigen zeggen momenteel ongeveer 90 euro per maand aan de Spaanse sociale zekerheid. Dat is een sterk verlaagd startersbedrag.
Nieuwe zelfstandigen kunnen onder voorwaarden gebruikmaken van een tijdelijke verlaagde bijdrage. Daarna vallen zij onder het normale Spaanse systeem, waarbij de sociale premies sinds 2023 steeds sterker worden gekoppeld aan het daadwerkelijke netto-inkomen van de zelfstandige. Voor 2026 bestaan verschillende inkomensschijven met bijbehorende minimale en maximale premiegrondslagen.
Het vaak genoemde bedrag van ‘ongeveer 300 euro per maand’ is dus geen vast bedrag dat iedere zelfstandige betaalt. Hoe hoog de uiteindelijke bijdrage wordt, hangt onder andere af van de netto-inkomsten en de gekozen premiegrondslag.
‘Hoe moet ik zo iets opbouwen?’
Michelle vreest dat haar maandelijkse lasten fors toenemen zodra haar startersregeling afloopt.
Naast de sociale premies moet een zelfstandige uiteraard ook rekening houden met belastingen en bedrijfskosten. Volgens Michelle blijft er daardoor te weinig over om te sparen voor bijvoorbeeld een woning of auto of om vermogen voor de toekomst op te bouwen.
Ze zegt daarom tot de conclusie te zijn gekomen dat ze haar toekomst niet langer als zelfstandige in Spanje wil opbouwen.
Mislukte betaling was de druppel
De directe aanleiding voor haar frustratie was volgens Michelle een mislukte automatische betaling van haar maandelijkse bijdrage aan de Seguridad Social.
Ze vertelt dat de betaling van ongeveer 90 euro niet kon worden geïncasseerd. In plaats van dat het bedrag kort daarna opnieuw werd aangeboden, zou zij vervolgens te maken hebben gekregen met een rekening die volgens haar richting 250 euro plus bijkomende kosten ging.
Juist dat maakte haar bijzonder boos. Volgens haar zou een zelfstandige een korte termijn moeten krijgen om een mislukte betaling te herstellen voordat een korting verloren gaat of extra kosten ontstaan.
Het gaat hierbij om haar beschrijving van de situatie; uit het artikel blijkt niet dat de individuele afrekening door de Spaanse sociale zekerheid onafhankelijk is gecontroleerd.
In Andalusië bestaat juist extra steun
Opvallend is dat zelfstandigen in Andalusië onder bepaalde voorwaarden juist aanvullende regionale steun kunnen krijgen.
De Junta de Andalucía heeft de zogenoemde Cuota Cero. Daarmee kunnen zelfstandigen die aan de voorwaarden voldoen hun betaalde verlaagde sociale premies terugkrijgen. De huidige regeling loopt tot 30 september 2026.
De Andalusische overheid meldde eind 2025 dat al meer dan 30.000 zelfstandigen gebruik hadden gemaakt van deze regeling. Ook voor 2026 is geld beschikbaar gesteld om nieuwe autónomos te ondersteunen.
Daarnaast bestaan er in Andalusië subsidies voor het starten van een eigen onderneming die, afhankelijk van leeftijd en woonplaats, kunnen oplopen tot 5.500 euro.
Grote ergernis over Spaanse bureaucratie
Het verhaal van Michelle staat niet helemaal op zichzelf. Spaanse belangenorganisatie ATA wijst al langer op de hoeveelheid administratie waarmee zelfstandigen worden geconfronteerd.
Volgens ATA besteedt een Spaanse autónomo gemiddeld ongeveer 226 uur per jaar aan administratieve verplichtingen en bureaucratie. Dat komt neer op ruim vier uur per week.
Het gaat onder andere om belastingaangiften, facturatie, sociale zekerheid, vergunningen en andere wettelijke verplichtingen.
Voor kleine zelfstandigen zonder personeel kan die administratie relatief zwaar wegen, omdat zij deze werkzaamheden zelf moeten uitvoeren of daarvoor een gestor of boekhouder moeten betalen.
Autónomo betaalt niet alleen ‘belasting’
In discussies over zelfstandig ondernemen in Spanje worden belasting en sociale premies regelmatig op één hoop gegooid.
Dat zijn echter verschillende zaken.
De maandelijkse autónomo-bijdrage is een sociale verzekeringspremie. Daarmee worden onder andere rechten opgebouwd voor pensioen en dekking geregeld voor bijvoorbeeld arbeidsongeschiktheid en bepaalde andere sociale voorzieningen.
Daarnaast betaalt een zelfstandige inkomstenbelasting over de winst en kunnen, afhankelijk van de werkzaamheden, btw-verplichtingen gelden.
Een werknemer betaalt eveneens sociale premies, maar een deel van de sociale lasten wordt bij werknemers door de werkgever gedragen. Een zelfstandige moet zijn bedrijfslasten zelf financieren.
Interessant voor Nederlanders die in Spanje willen ondernemen
Het verhaal is ook relevant voor Nederlanders en Belgen die na emigratie naar Spanje als zelfstandige willen blijven werken.
Wie structureel vanuit Spanje een eigen onderneming voert, krijgt doorgaans te maken met het Spaanse systeem voor zelfstandigen en moet zich goed laten informeren over sociale premies, inkomstenbelasting en eventuele regionale steunregelingen.
De kosten zijn echter niet voor iedere autónomo hetzelfde. Sinds de hervorming worden sociale premies gekoppeld aan het netto-inkomen en daarnaast kunnen persoonlijke omstandigheden en regionale subsidies een groot verschil maken.
Het is daarom te eenvoudig om op basis van één voorbeeld te stellen dat iedere zelfstandige standaard honderden euro’s per maand betaalt bovenop zeer hoge belastingen.
Spanje aantrekkelijk om te wonen, maar ondernemen is andere zaak
Michelle benadrukt dat haar besluit vooral voortkomt uit haar ervaringen als zelfstandige. Ze zegt uiteindelijk niet meer het gevoel te hebben dat ze onder het huidige systeem voldoende financiële ruimte heeft om haar toekomst op te bouwen.
Haar verhaal raakt daarmee aan een discussie die in Spanje al langer speelt: hoe kan het land ondernemerschap stimuleren zonder dat kleine zelfstandigen worden ontmoedigd door vaste lasten en administratieve verplichtingen?
Voor Nederlanders die naar Spanje willen emigreren en daar als autónomo verder willen werken, is de belangrijkste les vooral om vóór vertrek een goede berekening te maken. Niet alleen van de inkomstenbelasting, maar ook van sociale premies, boekhoudkosten en mogelijke regionale subsidies.
Want wonen onder de Spaanse zon en ondernemen onder het Spaanse belasting- en socialezekerheidsstelsel zijn uiteindelijk twee heel verschillende zaken.
