Portugese oorlogsschepen zorgen voor aangepaste strandregels in Noord-Spanje
De aanwezigheid van steeds meer Portugese oorlogsschepen langs de noordkust van Spanje zorgt voor extra maatregelen op verschillende stranden. Vooral rond San Sebastián worden de opvallende blauw-paarse zeedieren regelmatig gezien. De gemeente heeft daarom het waarschuwingssysteem aangepast, zodat stranden niet meer automatisch volledig worden gesloten wanneer slechts enkele kleine exemplaren worden aangetroffen.
Het Portugese oorlogsschip, in het Spaans carabela portuguesa, lijkt op een kwal maar is biologisch gezien iets anders. Het bestaat uit een kolonie van gespecialiseerde organismen die samen functioneren. Het met gas gevulde bovenste gedeelte drijft op het water en werkt als een soort zeil, waardoor wind en stroming het dier naar de kust kunnen voeren.
Onder het water bevinden zich lange tentakels met netelcellen die een pijnlijke steek kunnen veroorzaken.
Niet ieder strand hoeft meer direct dicht
In San Sebastián zijn deze zomer herhaaldelijk Portugese oorlogsschepen gevonden. Volgens de gemeente gaat het meestal om relatief kleine exemplaren van minder dan tien centimeter.
Tot nu toe kon de vondst van meerdere dieren snel leiden tot een zwemverbod. Onder het nieuwe protocol kijken strandwachten voortaan naar het aantal dieren, hun grootte en het daadwerkelijke risico voor zwemmers.
De situatie wordt minimaal iedere twee uur opnieuw beoordeeld.
Bij een beperkt risico wordt doorgaans een gele vlag in combinatie met een speciale kwallenvlag geplaatst. Zwemmen blijft dan toegestaan, maar voorzichtigheid is noodzakelijk.
Pas wanneer het risico aanzienlijk groter wordt, gaat de rode vlag uit en wordt zwemmen verboden.
Verschillende normen per strand
Voor de stranden van San Sebastián gelden duidelijke grenswaarden.
Bij Ondarreta kan een zwemverbod worden ingesteld wanneer tien of meer grote exemplaren worden gevonden. Bij La Concha en Zurriola ligt die grens op vijftien grote exemplaren.
Rond het eiland Santa Clara kan de aanwezigheid van slechts twee grote Portugese oorlogsschepen al voldoende zijn om zwemmen tijdelijk te verbieden.
Ook na een ernstige steek kan het strand worden gesloten, zeker wanneer het verantwoordelijke dier niet kan worden verwijderd of wanneer meer exemplaren aanwezig blijken te zijn.
Honderden behandelingen in Cantabrië
De dieren worden niet alleen bij San Sebastián gevonden. Ook langs andere delen van de Baskische kust en in Cantabrië zijn deze zomer veel meldingen gedaan.
In Cantabrië werden tussen 4 en 13 juli 236 mensen behandeld na contact met Portugese oorlogsschepen. Op één zaterdag alleen al ging het om 135 gevallen.
Onder andere stranden bij Santander en Suances kregen ermee te maken. Ook in Baskenland waren halverwege juli al tientallen steken geregistreerd.
Onderzoekers vermoeden dat het warme zeewater mogelijk meespeelt bij hun aanwezigheid. Waar de dieren uiteindelijk aanspoelen, wordt echter vooral bepaald door windrichting, stroming en lokale omstandigheden.
Daardoor kan het ene strand er veel last van hebben terwijl een nabijgelegen strand vrijwel vrij blijft.
Niet aanraken, ook niet op het strand
Een aangespoeld Portugees oorlogsschip kan er opvallend en zelfs aantrekkelijk uitzien door zijn blauwe, paarse en roze kleuren. Toch wordt sterk afgeraden het dier aan te raken.
Zelfs wanneer het dood lijkt, kunnen de tentakels nog steeds steken. Ook losse stukken tentakel in het water of op het strand kunnen nog werkzame netelcellen bevatten.
Vooral bij kinderen is extra oplettendheid belangrijk. Wie een exemplaar ziet, kan het beste afstand houden en een strandwacht waarschuwen.
Wat moet je doen na een steek?
Wie wordt gestoken, moet zo snel mogelijk uit het water gaan en hulp zoeken bij een strandwacht.
De plek kan voorzichtig worden afgespoeld met zeewater of een zoutoplossing. Wrijven wordt afgeraden.
Gebruik juist geen zoet kraanwater, omdat daardoor achtergebleven netelcellen opnieuw gif kunnen afgeven.
Eventuele tentakelresten kunnen voorzichtig met een pincet worden verwijderd. Daarna kan gedurende maximaal ongeveer twintig minuten gekoeld worden met ijs dat in een zak en doek is gewikkeld.
Bij ernstige pijn, ademhalingsproblemen, duizeligheid, misselijkheid of een allergische reactie moet direct medische hulp worden ingeschakeld.
Meldingen volgen via MedusApp
Strandbezoekers kunnen recente waarnemingen ook bekijken via MedusApp. In deze app worden meldingen van kwallen en Portugese oorlogsschepen op een kaart weergegeven.
Gebruikers kunnen zelf foto’s en locaties toevoegen, terwijl sommige meldingen worden gecontroleerd en bevestigd.
De informatie is handig als extra hulpmiddel, maar vervangt volgens de autoriteiten nooit de vlaggen, waarschuwingen en aanwijzingen van strandwachten.
Wie deze zomer een strand aan de noordkust van Spanje bezoekt, doet er daarom goed aan bij aankomst altijd eerst naar de actuele strandvlaggen te kijken. De situatie kan door veranderende wind en stroming binnen enkele uren omslaan.
