Spaanse F-18’s actief aan NAVO-oostflank terwijl zorgen over Russische dreiging toenemen
Terwijl verschillende Europese landen hun bevolking voorbereiden op mogelijke hybride dreigingen en militaire escalatie, speelt Spanje achter de schermen een actieve rol aan de oostgrens van de NAVO. Spaanse gevechtsvliegtuigen zijn momenteel gestationeerd in Roemenië en moesten in hun eerste maand al 15 keer daadwerkelijk uitrukken na meldingen van onbekende vliegtuigen of drones.
De situatie laat een opvallend contrast zien. In Spanje zelf is relatief weinig publieke aandacht voor noodvoorbereiding van burgers, terwijl Spaanse militairen tegelijkertijd rechtstreeks betrokken zijn bij de verdediging van het NAVO-luchtruim dicht bij Oekraïne.
Spaanse F-18’s permanent paraat in Roemenië
Sinds augustus is het Spaanse luchtmachtdetachement Paznic actief vanaf de luchtmachtbasis Mihail Kogălniceanu aan de Roemeense Zwarte Zeekust.
Spanje heeft hiervoor bijna 200 militairen, zeven F-18M-gevechtsvliegtuigen en een A400M-tankvliegtuig naar Roemenië gestuurd. Later worden daar ook drie NH90-helikopters aan toegevoegd. De missie loopt volgens de huidige planning vier maanden.
De Spaanse toestellen maken deel uit van de versterkte luchtbewakingsmissie van de NAVO aan de oostflank.
Gedurende de eerste maand stonden de eenheden 24 uur per dag en zeven dagen per week paraat. Er vonden 15 echte zogenoemde A-Scrambles plaats, waarbij gevechtsvliegtuigen opstegen vanwege onbekende vliegbewegingen of mogelijke drones in de buurt van NAVO-luchtruim. De eenheid maakte in die periode meer dan 190 vlieguren.
Spaanse straaljager schoot drone neer
Een van de ernstigste incidenten vond plaats op 16 augustus.
Twee Spaanse F-18’s werden midden in de nacht gealarmeerd nadat een onbekend luchtobject vanuit de Zwarte Zee het Roemeense luchtruim was binnengedrongen.
De piloten onderschepten en identificeerden het object. Uiteindelijk werd de drone door een Spaans gevechtsvliegtuig uitgeschakeld.
Tijdens een bezoek aan Roemenië op 16 september sprak de Spaanse minister van Defensie Margarita Robles over een Russische drone. Volgens het Spaanse ministerie was het de eerste keer dat een NAVO-land anders dan Roemenië zelf een drone boven Roemeens grondgebied had neergehaald.
Spanje heeft duizenden militairen ingezet
De aanwezigheid in Roemenië staat niet op zichzelf.
Premier Pedro Sánchez meldde tijdens de NAVO-top van juli dat Spanje begin juni ongeveer 3.000 militairen had ingezet voor NAVO-missies en operaties. Spanje behoorde daarmee volgens hem tot de drie NAVO-landen met de meeste militairen op dergelijke buitenlandse missies.
Spaanse militairen zijn onder meer aanwezig in Roemenië, Estland, Letland, Litouwen en Slowakije. Sánchez omschreef Rusland tijdens die persconferentie zelf als een bedreiging voor landen aan de oostelijke flank van Europa.
Is Sánchez werkelijk stil over Rusland?
The Olive Press stelt dat Sánchez opvallend stil blijft terwijl andere Europese regeringen hun bevolking waarschuwen voor de groeiende Russische dreiging.
Dat beeld verdient enige nuance.
Sánchez heeft de afgelopen maanden meerdere keren over Rusland gesproken. Zo benadrukte hij tijdens de NAVO-top de Russische dreiging voor Oost-Europese bondgenoten. In juni sprak hij opnieuw over steun aan Oekraïne en over pogingen om via diplomatie een einde aan de oorlog te bereiken.
Ook na de migratiecrisis rond Ceuta sprak Sánchez expliciet over hybride aanvallen en zei hij dat de Spaanse staat zich daar beter op moet voorbereiden. Zijn regering beschuldigde eerder bovendien aan Rusland gelieerde sociale-media-accounts van het verspreiden van desinformatie rond de crisis. Rusland verwierp die beschuldiging.
Wel is het zo dat de Spaanse regering tot dusver minder nadrukkelijk dan sommige andere Europese regeringen heeft gecommuniceerd over civiele voorbereiding van de bevolking op bijvoorbeeld sabotage, cyberaanvallen of een mogelijke militaire crisis.
Dat is een ander punt dan de vraag of Spanje militair voorbereid is.
Defensie waarschuwt wel voor toenemende dreiging
Binnen het Spaanse ministerie van Defensie wordt ondertussen duidelijk gesproken over een veranderende veiligheidssituatie.
Voor het vertrek van de F-18’s naar Roemenië waarschuwde Defensie dat vooral de vrijwel voortdurende dreiging van drones in het gebied reden tot zorg is. Spaanse piloten kregen daarom specifieke training om dergelijke toestellen te kunnen uitschakelen.
Minister Robles sprak tijdens haar bezoek aan Roemenië over een complex en instabiel scenario en benadrukte het belang van gezamenlijke NAVO-verdediging. De Spaanse eenheid houdt daar permanent vliegtuigen gereed om binnen enkele minuten op een mogelijke dreiging te reageren.
Ook in Spanje zelf worden dergelijke procedures geoefend. Op 18 september begon vanuit Málaga en boven de Alboránzee bijvoorbeeld opnieuw de militaire oefening Eagle Eye 26-03, waarbij zes F-18’s worden ingezet voor snelle luchtverdediging. De toestellen moeten bij een onbekend luchtobject binnen vijftien minuten kunnen opstijgen.
Europa kijkt steeds nadrukkelijker naar Rusland
De achtergrond van de verhoogde paraatheid is de aanhoudende oorlog in Oekraïne en de discussie over zogenoemde hybride oorlogsvoering.
Daaronder vallen bijvoorbeeld cyberaanvallen, sabotage, desinformatie, verstoring van GPS-signalen en incidenten rond vitale infrastructuur. Europese landen en de NAVO proberen zich daarop zowel militair als civiel beter voor te bereiden.
Rusland ontkent dat het Europese landen wil aanvallen en verwerpt beschuldigingen dat het achter verschillende vormen van intimidatie en destabilisatie zit. Het Kremlin verklaarde deze week opnieuw dat Rusland geen bedreiging vormt voor Europese landen.
Tegelijkertijd blijven NAVO-landen hun verdediging aan de oostgrens versterken.
Spanje minder luid, maar militair duidelijk aanwezig
Het beeld dat Spanje zich volledig afzijdig houdt van de toenemende spanningen met Rusland klopt daarmee niet.
De regering-Sánchez communiceert minder nadrukkelijk met de Spaanse bevolking over persoonlijke noodvoorbereiding dan sommige Noord- en Oost-Europese regeringen, maar militair is Spanje juist sterk aanwezig aan de oostflank van de NAVO.
De 15 daadwerkelijke alarmstarts in één maand en het neerhalen van een drone boven Roemenië laten zien dat de Spaanse inzet daar inmiddels veel verder gaat dan alleen oefeningen.
