Spanje trekt 7 miljard euro uit voor woningbouw, maar bouwbedrijven vinden dat veel te weinig
De Spaanse regering investeert de komende vijf jaar 7 miljard euro om het tekort aan betaalbare woningen aan te pakken. Toch klinkt er stevige kritiek vanuit de vastgoedsector. Grote Spaanse projectontwikkelaars vinden het bedrag onvoldoende en stellen dat er minstens 8 miljard euro per jaar nodig is. Volgens hen vormen niet alleen de financiering, maar vooral het tekort aan bouwrijpe grond en de langdurige vergunningprocedures een groot probleem.
De Spaanse woningmarkt staat al jaren onder druk. Vooral in grote steden en populaire kustgebieden stijgen de woningprijzen, terwijl het aanbod aan betaalbare huizen achterblijft bij de vraag.
Om deze problemen aan te pakken, heeft de Spaanse regering het nieuwe nationale huisvestingsplan voor de periode 2026-2030 goedgekeurd. Het plan, dat bekendstaat als het Plan Estatal de Vivienda, beschikt over een budget van 7 miljard euro.
Tijdens de vastgoedbeurs Simed in Málaga spraken verschillende grote projectontwikkelaars hun zorgen uit over de plannen. Volgens hen is de investering weliswaar een stap in de goede richting, maar bij lange na niet voldoende om het woningtekort structureel op te lossen.
Volgens bouwbedrijven is 40 miljard euro nodig
Francisco Pérez, algemeen directeur van de Spaanse projectontwikkelaar Culmia, is bijzonder kritisch over het beschikbare budget.
Volgens hem heeft Spanje niet 7 miljard euro in vijf jaar nodig, maar minimaal 8 miljard euro per jaar.
Dat zou neerkomen op een totale investering van 40 miljard euro over dezelfde periode.
Volgens deze inschatting is bijna zes keer zoveel financiering nodig als het bedrag dat in het nationale huisvestingsplan is opgenomen.</caption> </box>
Pérez benadrukt dat de huidige investering onvoldoende is om de grote achterstand in de woningbouw weg te werken.
Ook Gabriel Sánchez, directeur bedrijfsontwikkeling van Neinor Homes, deelt deze zorgen. Volgens hem moeten investeringen zich niet uitsluitend richten op de woningen zelf, maar vooral op het beschikbaar maken van grond waarop daadwerkelijk gebouwd kan worden.
De bedragen van 40 miljard euro zijn overigens een inschatting van de vastgoedsector en geen officieel vastgesteld financieringstekort.
Wat wil de Spaanse regering met de 7 miljard euro bereiken?
Het nationale huisvestingsplan werd op 21 april 2026 goedgekeurd door de Spaanse ministerraad.
Met de investering wil de regering het aantal betaalbare woningen vergroten en de toegang tot huisvesting verbeteren.
De financiering wordt verdeeld over drie belangrijke onderdelen.
| Onderdeel | Aandeel | Bedrag |
|---|---|---|
| Uitbreiding van betaalbare en sociale huisvesting | 40% | € 2,8 miljard |
| Renovatie en verbetering van bestaande woningen | 30% | € 2,1 miljard |
| Hulp bij toegang tot huisvesting | 30% | € 2,1 miljard |
| Totaal | 100% | € 7 miljard |
De renovatieprogramma’s richten zich onder meer op energiezuinigheid, toegankelijkheid en verbetering van bestaande gebouwen.
Daarnaast moeten subsidies en andere steunmaatregelen mensen helpen die moeite hebben om een betaalbare huur- of koopwoning te vinden.
De Spaanse regering wil bovendien voorkomen dat woningen die met publieke middelen als betaalbare huisvesting worden ontwikkeld, later eenvoudig in het vrije marktsegment terechtkomen.
Volgens de overheid is de investering ongeveer drie keer zo groot als die van het vorige nationale huisvestingsplan.
Tekort aan bouwrijpe grond is een van de grootste problemen
Volgens de projectontwikkelaars draait de woningcrisis niet alleen om geld.
Een minstens zo belangrijk probleem is het tekort aan bouwrijpe grond.
In Spanje bestaan veel percelen die op papier voor stedelijke ontwikkeling in aanmerking komen, maar waarop nog niet direct gebouwd kan worden.
Voordat een projectontwikkelaar daadwerkelijk kan beginnen, moeten vaak eerst wegen, riolering, waterleidingen, elektriciteitsvoorzieningen en andere infrastructuur worden aangelegd.
Daarnaast moeten de juiste bestemmingsplannen en vergunningen beschikbaar zijn.
Deze voorbereidingen kunnen jarenlang duren, waardoor bouwprojecten vertraging oplopen en de kosten stijgen.
Tomás Gasset, directeur van vastgoedbedrijf Urbania, noemt vooral het proces om grond bouwrijp te maken ingewikkeld, langdurig en onzeker.
Volgens hem moet de ontwikkeling van bouwgrond worden behandeld als een afzonderlijke economische activiteit, met passende financieringsmogelijkheden en duidelijke regels.
Lange vergunningprocedures vertragen woningbouw
Een ander belangrijk knelpunt is de bureaucratie.
Bij de ontwikkeling van nieuwe woonwijken zijn vaak verschillende overheidsinstanties betrokken.
Gemeenten, regionale overheden en andere administratieve organisaties moeten plannen beoordelen en goedkeuren voordat de bouw kan beginnen.
Wanneer procedures niet goed op elkaar aansluiten, kunnen projecten aanzienlijke vertraging oplopen.
Alberto Quemada, directeur van LandCo, pleit daarom voor meer juridische zekerheid en voorspelbare termijnen.
Hij stelt voor om één coördinator verantwoordelijk te maken voor de afstemming tussen de betrokken overheidsinstanties.
Op die manier zouden projectontwikkelaars sneller duidelijkheid kunnen krijgen over de haalbaarheid en planning van hun projecten.
Bouwbedrijven willen binnen twee jaar kunnen beginnen
Culmia-directeur Francisco Pérez stelt voor om speciale prioriteitsgebieden voor woningbouw aan te wijzen.
In deze gebieden zouden ruimtelijke plannen volgens zijn voorstel binnen maximaal twee jaar moeten worden goedgekeurd.
Ook zouden werkzaamheden voor de infrastructuur en aanvragen voor bouwvergunningen gelijktijdig moeten kunnen plaatsvinden.
Nu moeten ontwikkelaars vaak verschillende procedures achter elkaar doorlopen.
Door die processen beter op elkaar af te stemmen, zou de periode tussen het aankopen van grond en het daadwerkelijk bouwen van woningen aanzienlijk kunnen worden verkort.
Volgens de vastgoedsector is snelheid vooral belangrijk in gebieden waar de vraag naar woningen groot is en het beschikbare aanbod beperkt blijft.
Bouwbedrijven staan open voor meer sociale woningen
Opvallend is dat verschillende projectontwikkelaars bereid zijn om een groter aandeel betaalbare woningen in nieuwe bouwprojecten op te nemen.
Pérez stelt dat ontwikkelaars onder bepaalde voorwaarden zouden kunnen accepteren dat 40 tot 50 procent van nieuwe projecten wordt gereserveerd voor beschermde huisvesting.
In Spanje staat dit bekend als Vivienda de Protección Oficial, meestal afgekort tot VPO.
Het gaat om woningen waarvoor speciale voorwaarden gelden, zoals beperkingen op verkoopprijzen, verhuurprijzen of de inkomens van toekomstige bewoners.
In ruil voor een groter aandeel betaalbare woningen willen projectontwikkelaars wel uitzonderlijke maatregelen waarmee bouwprojecten sneller kunnen worden goedgekeurd.
Dit is een voorstel vanuit de vastgoedsector en geen nieuwe landelijke verplichting.
Belastingen maken nieuwbouwwoningen duurder
Naast het tekort aan grond en de bureaucratie wijzen projectontwikkelaars op de hoge kosten van nieuwbouw.
Volgens Gabriel Sánchez van Neinor Homes bestaat ongeveer 26 procent van de totale woningkosten uit belastingen.
Het gaat hierbij om een inschatting vanuit de sector. Het percentage kan in de praktijk verschillen per project en is niet gelijk aan het belastingbedrag dat een koper bij de notaris betaalt.
Ook de steeds strengere bouwvoorschriften zouden de kosten verhogen.
Volgens Sánchez kunnen aanvullende technische eisen voor nieuwbouw de totale bouwkosten met ongeveer 5 tot 10 procent laten stijgen.
Deze eisen hebben onder andere betrekking op energieprestaties, duurzaamheid, veiligheid en bouwkwaliteit.
Hoewel dergelijke voorschriften belangrijke voordelen bieden voor bewoners en het milieu, stellen projectontwikkelaars dat de hogere kosten uiteindelijk invloed kunnen hebben op de verkoopprijzen.
Spanje heeft een groot tekort aan betaalbare woningen
De kritiek komt op een moment waarop de betaalbaarheid van woningen in Spanje steeds verder onder druk staat.
Volgens de Europese Commissie behoort het beperkte aanbod aan sociale huisvesting tot de structurele problemen van de Spaanse woningmarkt.
Minder dan 2 procent van de Spaanse woningvoorraad bestaat uit sociale huisvesting, tegenover ongeveer 7 procent gemiddeld binnen de Europese Unie volgens de vergelijkingscijfers van de Commissie.
Ook BBVA Research waarschuwde eerder dat het nationale huisvestingsplan waarschijnlijk onvoldoende is om het woningtekort volledig aan te pakken.
Volgens de bank kan de beschikbare overheidsfinanciering bijdragen aan ongeveer 33.000 extra sociale woningen via de onderzochte subsidieregelingen.
Dat is een relevante bijdrage, maar blijft beperkt tegenover de omvang van de vraag naar betaalbare huisvesting.
Daarbij spelen ook andere factoren een rol, zoals bevolkingsgroei, het ontstaan van nieuwe huishoudens en de concentratie van werkgelegenheid in steden en kustgebieden.
Vooral steden en populaire kustgebieden onder druk
De woningproblemen zijn niet overal in Spanje even groot.
Vooral Madrid, Barcelona, Málaga, Alicante en andere populaire stedelijke en toeristische gebieden hebben te maken met een hoge vraag naar woningen.
In deze regio’s concurreren verschillende groepen om het beschikbare aanbod: lokale inwoners, nieuwe huishoudens, buitenlandse kopers en investeerders.
Tegelijkertijd is bouwgrond op aantrekkelijke locaties vaak schaars en zijn nieuwe projecten afhankelijk van langdurige vergunningprocedures.
Vooral jongeren en huishoudens met een gemiddeld inkomen ondervinden de gevolgen.
Zij moeten steeds vaker een groot deel van hun inkomen besteden aan huur of beschikken niet over voldoende spaargeld om een woning te kopen.
De Spaanse overheid probeert via sociale huisvesting en subsidies meer mogelijkheden te creëren, terwijl de vastgoedsector vooral pleit voor snellere procedures en meer bouwmogelijkheden.
Wat betekent dit voor Nederlanders die een woning in Spanje willen kopen?
Ook voor Nederlandse en Belgische woningkopers zijn deze ontwikkelingen belangrijk.
Het tekort aan woningen en bouwrijpe grond kan invloed hebben op het aanbod van nieuwe appartementen en huizen, vooral aan de Costa del Sol en Costa Blanca.
Bij nieuwbouwprojecten is het daarom verstandig goed te controleren of alle noodzakelijke vergunningen aanwezig zijn.
Een aangekondigd project betekent namelijk niet automatisch dat de bouw snel zal beginnen.
Ook kunnen wijzigingen in bestemmingsplannen of vertragingen bij de aanleg van infrastructuur invloed hebben op de oplevering.
Voor kopers die een nieuwbouwwoning in Spanje overwegen, is het belangrijk om vooraf informatie in te winnen over de juridische status van het project, de bouwplanning en de wettelijke garanties op vooruitbetalingen.
Meer geld alleen is niet genoeg om woningcrisis op te lossen
De discussie over het Spaanse huisvestingsplan laat zien hoe ingewikkeld de woningproblematiek is.
De regering wil met 7 miljard euro meer betaalbare woningen realiseren, bestaande gebouwen verbeteren en mensen ondersteunen die moeilijk toegang krijgen tot de woningmarkt.
De vastgoedsector vindt deze investering onvoldoende en wijst daarnaast op de problemen rondom bouwgrond, vergunningen en kosten.
Ook onafhankelijke economische analyses benadrukken dat extra financiering alleen niet voldoende is wanneer het moeilijk blijft om nieuwe woningen te ontwikkelen.
Of het nationale huisvestingsplan daadwerkelijk voor meer betaalbare woningen gaat zorgen, zal de komende jaren moeten blijken. Duidelijk is wel dat Spanje niet alleen extra geld nodig heeft, maar ook een woningbouwsysteem waarin nieuwe projecten sneller en met meer zekerheid kunnen worden gerealiseerd.
