Grote internetwaarschuwing: websites in Europa offline na ontdekking gevaarlijk beveiligingslek door AI
Websites van overheidsinstanties, bedrijven en andere organisaties zijn woensdag 21 oktober in verschillende Europese landen tijdelijk uitgeschakeld. Aanleiding is de ontdekking van twee ernstige beveiligingslekken in PHP, een programmeertaal die wereldwijd door miljoenen websites wordt gebruikt. De kwetsbaarheden werden met behulp van kunstmatige intelligentie opgespoord en kunnen hackers onder bepaalde omstandigheden toegang geven tot servers. Ook Spanje is geraakt door voorzorgsmaatregelen. Inmiddels zijn beveiligingsupdates beschikbaar, maar websitebeheerders worden dringend opgeroepen deze te installeren.
Wat is er precies gebeurd?
Op 20 oktober werd bekend dat onderzoekers twee kritieke kwetsbaarheden in PHP hadden ontdekt.
De problemen kregen de identificatienummers CVE-2026-109618 en CVE-2026-109619.
Volgens de Europese cybersecuritydienst CERT-EU kregen beide kwetsbaarheden een ernstscore van 9,2 op een schaal van 10.
Dat is uitzonderlijk hoog.
De lekken kunnen onder bepaalde omstandigheden worden misbruikt om via internet schadelijke code op een server uit te voeren, zonder dat een aanvaller vooraf hoeft in te loggen.
Dat kan ernstige gevolgen hebben voor websites die gevoelige gegevens verwerken.
Kunstmatige intelligentie ontdekt gevaarlijke zwakke plekken
Bijzonder aan deze ontdekking is de rol van kunstmatige intelligentie.
Beveiligingsonderzoekers gebruikten geavanceerde AI-systemen om de programmeercode van PHP te onderzoeken.
Daarbij werden kwetsbaarheden ontdekt die jarenlang onopgemerkt waren gebleven.
Dit laat zien hoe AI steeds vaker wordt ingezet bij het opsporen van beveiligingsproblemen.
Tegelijkertijd ontstaat er een nieuwe uitdaging.
Dezelfde technologie die onderzoekers helpt om kwetsbaarheden te vinden, kan ook worden gebruikt door kwaadwillenden om beveiligingsproblemen sneller te analyseren.
Daarom is het belangrijk dat organisaties beschikbare beveiligingsupdates onmiddellijk installeren.
Wat is PHP en waarom is het zo belangrijk?
PHP is een programmeertaal die veel wordt gebruikt voor het bouwen en beheren van websites.
De technologie draait op de webserver en verwerkt bijvoorbeeld formulieren, gebruikersaccounts en informatie uit databases.
Ook bekende systemen zoals WordPress, Joomla en Drupal maken gebruik van PHP.
Volgens schattingen wordt PHP gebruikt door ongeveer 70 tot 75 procent van de websites waarvan de servertechnologie bekend is.
Dat betekent niet dat al deze websites daadwerkelijk zijn gehackt.
Het laat vooral zien hoeveel systemen mogelijk afhankelijk zijn van software die moet worden bijgewerkt.
Overheidswebsites tijdelijk uitgeschakeld
Na de beveiligingswaarschuwing besloten verschillende Europese organisaties hun websites tijdelijk offline te halen.
Onder meer in Frankrijk, Finland, Nederland, Duitsland en België werden digitale diensten uit voorzorg beperkt.
Ook onderdelen van Wikipedia waren tijdelijk niet bereikbaar.
Het Europees Octrooibureau bevestigde dat zijn website en verschillende onlineportalen op 21 oktober waren uitgeschakeld.
Nadat de noodzakelijke updates waren geïnstalleerd, werden de diensten geleidelijk opnieuw beschikbaar gemaakt.
De tijdelijke afsluitingen waren bedoeld om mogelijke aanvallen te voorkomen.
Een website die uit voorzorg offline wordt gehaald, is dus niet automatisch slachtoffer geworden van een cyberaanval.
Ook Spaanse websites en hostingdiensten geraakt
Spanje behoort eveneens tot de landen waar websitebeheerders rekening moeten houden met de kwetsbaarheden.
Hostingbedrijf IONOS, dat ook actief is op de Spaanse markt, meldde op 21 oktober dat bepaalde Nextcloud-diensten tijdelijk waren uitgeschakeld.
Volgens het bedrijf gebeurde dit vanwege de kritieke beveiligingsproblemen in PHP.
Nextcloud wordt gebruikt voor online bestandsopslag en samenwerking.
Door de kwetsbare diensten tijdelijk uit te schakelen, wilde IONOS klantgegevens beschermen totdat de noodzakelijke beveiligingsmaatregelen konden worden genomen.
Er zijn geen bevestigde aanwijzingen dat alle Spaanse websites of overheidsdiensten door deze kwestie zijn uitgevallen.
Waarom zijn deze beveiligingslekken zo gevaarlijk?
Bij een succesvol misbruik van de kwetsbaarheden kan een aanvaller mogelijk opdrachten uitvoeren op een kwetsbare server.
Afhankelijk van de configuratie en beveiliging van die server kunnen daardoor verschillende problemen ontstaan.
Hackers zouden bijvoorbeeld toegang kunnen krijgen tot gevoelige gegevens, bestanden kunnen aanpassen of kwaadaardige software kunnen installeren.
Ook kan een website worden misbruikt om bezoekers naar schadelijke pagina’s door te sturen.
De ernst van de gevolgen verschilt per systeem.
Dat een website PHP gebruikt, betekent niet automatisch dat hackers daadwerkelijk toegang hebben gekregen.
Beveiligingsupdates sinds 21 oktober beschikbaar
Het PHP-ontwikkelteam bracht woensdag 21 oktober speciale beveiligingsupdates uit.
Het gaat om de volgende versies:
- PHP 8.5.12
- PHP 8.4.27
- PHP 8.3.36
- PHP 8.2.35
Deze updates verhelpen de twee ontdekte kwetsbaarheden in de betreffende ondersteunde versies.
Ook oudere PHP-versies kunnen kwetsbaar zijn.
Voor versies die niet langer beveiligingsupdates ontvangen, is overstappen naar een ondersteunde versie noodzakelijk.
De PHP Foundation benadrukt dat alleen de beveiligingsupdates een volledige oplossing bieden.
Belangrijke waarschuwing voor WordPress-websites
De ontdekking is bijzonder relevant voor eigenaren van WordPress-websites.
Ook veel Nederlandse en Belgische ondernemers met een website over Spanje gebruiken dit systeem.
WordPress draait namelijk op PHP.
De organisatie achter WordPress heeft op 21 oktober een officiële beveiligingswaarschuwing gepubliceerd.
Daarin wordt websitebeheerders gevraagd te controleren of hun hostingprovider de nieuwe PHP-beveiligingsupdates heeft geïnstalleerd.
Het gaat niet om een beveiligingslek dat uitsluitend in WordPress zit.
Daarom wordt het probleem niet opgelost door alleen WordPress of de geïnstalleerde plug-ins bij te werken.
De PHP-versie op de webserver moet veilig zijn.
Hoe controleer je de PHP-versie van je website?
Wie een WordPress-website beheert, kan de gebruikte PHP-versie controleren via het WordPress-dashboard.
Ga naar:
- Gereedschap.
- Sitediagnose.
- Info.
- Server.
- PHP-versie.
Hier staat welke PHP-versie de website gebruikt.
Het is vervolgens belangrijk na te gaan of de beveiligingsupdate voor die versie is geïnstalleerd.
Bij beheerde hosting kan de provider de update al hebben uitgevoerd.
Wie een eigen VPS of server beheert, moet mogelijk zelf actie ondernemen.
Maak vooraf een back-up en controleer of de website na het bijwerken correct blijft werken.
Wat moet je doen als je website kwetsbaar is?
De Europese cybersecurityorganisatie ENISA adviseert beheerders om alle systemen die PHP gebruiken te identificeren.
Daarna moeten de beveiligingsupdates zo snel mogelijk worden geïnstalleerd.
Websites die rechtstreeks vanaf internet bereikbaar zijn, verdienen daarbij de hoogste prioriteit.
Wanneer onmiddellijke beveiliging niet mogelijk is, adviseren autoriteiten om kwetsbare systemen zo nodig tijdelijk van het internet af te schermen.
Daarnaast is het verstandig om serverlogs te controleren op verdachte activiteiten.
Voor bedrijven die klantgegevens verwerken, kan aanvullend onderzoek nodig zijn wanneer aanwijzingen bestaan dat systemen zijn misbruikt.
Moeten gewone internetgebruikers zich zorgen maken?
Voor mensen die uitsluitend websites bezoeken, is meestal geen directe technische actie nodig.
De verantwoordelijkheid voor het installeren van PHP-updates ligt bij de websitebeheerder of hostingprovider.
Wel kunnen bezoekers tijdelijk te maken krijgen met websites die niet bereikbaar zijn.
Daarnaast blijft het verstandig alert te zijn op verdachte berichten of verzoeken om opnieuw in te loggen via onbekende links.
Er is op dit moment geen bewijs dat alle gebruikersgegevens op PHP-websites door deze kwetsbaarheden zijn buitgemaakt.
Internetdiensten steeds afhankelijker van dezelfde technologie
De gebeurtenis maakt opnieuw duidelijk hoe sterk veel websites afhankelijk zijn van dezelfde technische infrastructuur.
Wanneer een veelgebruikte programmeertaal een ernstige kwetsbaarheid bevat, kunnen grote aantallen organisaties tegelijkertijd maatregelen moeten nemen.
Dat heeft gevolgen voor bedrijven, overheidsdiensten en particulieren.
Tijdelijke afsluitingen kunnen hinderlijk zijn, maar zijn soms nodig om ernstigere beveiligingsproblemen te voorkomen.
Beveiligingsupdates blijven dringend noodzakelijk
De twee PHP-kwetsbaarheden hebben binnen korte tijd geleid tot waarschuwingen van Europese en nationale cybersecurityinstanties.
Hoewel de ontwikkelaars inmiddels beveiligingsupdates hebben uitgebracht, blijft het risico bestaan zolang websites op kwetsbare versies draaien.
Voor websitebeheerders is de boodschap duidelijk: controleer de PHP-versie, installeer de noodzakelijke beveiligingsupdates en ga er niet automatisch van uit dat de hostingprovider dit al heeft gedaan.
