Sociale zekerheid in Spanje: zo regel je je inschrijving en gezondheidszorg

Ga je in Spanje wonen en werken of vestig je je er na je pensioen? Dan krijg je te maken met de Seguridad Social, het Spaanse socialezekerheidsstelsel. Hieronder leggen we uit wat je moet regelen en wanneer je recht hebt op de Spaanse publieke gezondheidszorg.

Wat is de Seguridad Social?

De Seguridad Social is veel meer dan alleen een zorgverzekering. Het Spaanse stelsel regelt onder andere:

• publieke gezondheidszorg;
• pensioenopbouw;
• arbeidsongeschiktheid;
• ziekte- en andere uitkeringen;
• sociale voorzieningen voor werknemers en zelfstandigen.

Werknemers en zelfstandigen die in Spanje sociaal verzekerd zijn, betalen hiervoor premies.

Eerst een Spaans socialezekerheidsnummer aanvragen

Wie voor het eerst in Spanje gaat werken of zich als autónomo inschrijft, heeft een Número de la Seguridad Social (NUSS) nodig. Dit nummer wordt ook wel het Número de Afiliación (NAF) genoemd.

Je kunt het nummer tegenwoordig eenvoudig online aanvragen via Importass, het digitale portaal van de Spaanse Seguridad Social.

Voor de aanvraag heb je in ieder geval nodig:

• DNI of NIE;
• contactgegevens;
• je woonadres.

Heb je nog geen Cl@ve of digitaal certificaat, dan kan de aanvraag eveneens online worden gedaan. Daarbij kan worden gevraagd om een foto van je identiteitsbewijs en een selfie ter identificatie.

Ga je in loondienst werken?

Wanneer je in Spanje in loondienst gaat werken, moet je werkgever je aanmelden bij de Seguridad Social. Hiervoor heb je een NUSS nodig. Heb je dat nummer nog niet, dan moet dit voor je eerste inschrijving worden aangevraagd.

Vanaf het moment dat je correct bent aangemeld, bouw je via het Spaanse socialezekerheidsstelsel rechten op.

Zelfstandig werken in Spanje

Wie als zelfstandige in Spanje gaat werken, moet zich inschrijven als autónomo en wordt aangesloten bij het Spaanse socialezekerheidsstelsel.

De hoogte van de sociale premies hangt tegenwoordig onder meer samen met het netto-inkomen van de zelfstandige. De oude vaste bedragen die nog regelmatig op websites worden genoemd, zijn daarom niet meer actueel.

Ook de inschrijving als autónomo kan via Importass worden geregeld.

Betekent wonen in Spanje automatisch dat je verzekerd bent?

Dit wordt regelmatig verkeerd begrepen.

Alleen een empadronamiento, oftewel inschrijving bij de gemeente, betekent niet automatisch dat je via de Spaanse Seguridad Social verzekerd bent.

Wie legaal en daadwerkelijk in Spanje woont, kan onder voorwaarden recht hebben op publiek gefinancierde gezondheidszorg. Werknemers, zelfstandigen, Spaanse pensioengerechtigden en bepaalde uitkeringsgerechtigden krijgen dit recht doorgaans vanuit hun positie binnen de sociale zekerheid.

Voor Nederlanders en Belgen die naar Spanje emigreren, hangt de juiste route dus af van hun persoonlijke situatie.

Gepensioneerd en naar Spanje verhuizen

Ontvang je een pensioen uit een ander EU-land en verhuis je permanent naar Spanje? Dan kan het zijn dat het land dat je pensioen betaalt verantwoordelijk blijft voor de kosten van je gezondheidszorg.

In dat geval heb je doorgaans een S1-formulier nodig. Daarmee kun je je in Spanje registreren voor gezondheidszorg en vervolgens onder dezelfde voorwaarden gebruikmaken van de Spaanse publieke zorg als verzekerden in Spanje.

Dit is vooral belangrijk voor Nederlanders en Belgen die na hun pensionering permanent in Spanje gaan wonen.

Europese zorgpas is niet voldoende bij emigratie

De Europese zorgpas (EHIC) is bedoeld voor medisch noodzakelijke zorg tijdens een tijdelijk verblijf in een ander Europees land, bijvoorbeeld tijdens een vakantie.

Wie permanent naar Spanje verhuist, kan daarom niet simpelweg op zijn Nederlandse of Belgische EHIC blijven vertrouwen. Voor langdurige vestiging moet worden vastgesteld welk land verantwoordelijk is voor je gezondheidszorg.

Daarna je Spaanse zorgpas aanvragen

Is je recht op Spaanse publieke gezondheidszorg eenmaal geregistreerd, dan kun je je bij de gezondheidsdienst van jouw autonome regio aanmelden.

Je krijgt vervolgens een tarjeta sanitaria, de Spaanse zorgpas. Daarmee word je gekoppeld aan een lokaal centro de salud en krijg je doorgaans een vaste huisarts toegewezen.

De uitvoering van de gezondheidszorg ligt in Spanje bij de autonome regio’s. De precieze aanvraagprocedure kan daardoor bijvoorbeeld in Valencia iets anders verlopen dan in Andalusië of Catalonië.

Welke situatie geldt voor jou?

In grote lijnen zijn er verschillende routes:

Je werkt in loondienst in Spanje
→ NUSS aanvragen → werkgever meldt je aan → toegang tot Seguridad Social en publieke zorg.

Je wordt autónomo in Spanje
→ NUSS → inschrijving als autónomo → sociale premies betalen → toegang tot het Spaanse stelsel.

Je verhuist als gepensioneerde vanuit Nederland of België
→ controleren welk land verantwoordelijk blijft voor je zorg → meestal S1 aanvragen → registreren in Spanje → Spaanse zorgpas aanvragen.

Je woont in Spanje maar werkt niet en ontvangt nog geen pensioen
→ je situatie moet afzonderlijk worden beoordeeld. Alleen ingeschreven staan bij de gemeente is niet automatisch voldoende om via de Seguridad Social verzekerd te zijn.

Goed om te weten voordat je naar Spanje verhuist

De belangrijkste fout die nieuwe inwoners maken, is denken dat NIE + empadronamiento automatisch recht geeft op gratis Spaanse gezondheidszorg. Zo eenvoudig werkt het niet.

Je recht hangt af van onder andere je woon-, werk-, pensioen- en verzekeringssituatie.

Regel daarom bij emigratie eerst:

NIE → verblijf/inschrijving → bepalen waar je sociaal verzekerd bent → indien nodig NUSS of S1 → registratie gezondheidszorg → tarjeta sanitaria.

Wie deze stappen in de juiste volgorde regelt, voorkomt dat hij na aankomst in Spanje onverwacht zonder goede zorgdekking komt te zitten.