Nueva Carteya: jonge geschiedenis tussen eeuwenoude olijfbomen

Midden in het zuiden van de provincie Córdoba, precies tussen de uitgestrekte Campiña-vlaktes en de heuvels van de Sierras Subbéticas, ligt het rustige stadje Nueva Carteya. Wat hier direct in het oog springt, is het landschap: een bijna eindeloze zee van olijfbomen die het gebied niet alleen groen kleurt, maar ook economisch en cultureel voedt.

Nueva Carteya grenst aan Castro del Río, Baena, Doña Mencía en Monturque en vormt een charmante schakel tussen landbouwgebied en bergachtig natuurgebied.

Een dorp met een verrassend jonge oorsprong

Waar veel Andalusische dorpen eeuwen teruggaan in de tijd, is Nueva Carteya relatief jong. Het ontstond pas in 1822 als nederzetting die onder Cabra viel. Dat zie je terug in het straatbeeld: recht, overzichtelijk en gepland — een opvallend contrast met de grillige heuvels en olijfgaarden rondom het dorp.

De geschiedenis van het gebied zelf gaat echter veel verder terug.

Van Monte Horquera naar zelfstandige gemeente

Lang voordat Nueva Carteya bestond, stond dit gebied bekend als Monte Horquera. Eeuwenlang was het een uitgestrekt landschap van weilanden en eikenbossen, geliefd als jachtterrein voor adellijke families.

In 1641 werd het gebied door inwoners van Baena gekocht van koning Felipe IV. Toen het land in 1822 onder bewoners werd verdeeld, ontstonden er conflicten. De Diputación stuurde de Markies van Cabriñana om de situatie te stabiliseren. Zijn oplossing was praktisch: een nieuw dorp stichten voor de mensen die hun oorspronkelijke gronden verloren.

Het nieuwe dorp kreeg eerst de naam Aldea de San Juan en werd ook wel La Decisión genoemd. De geestelijke Don Diego Carro y Díaz speelde een sleutelrol bij de opbouw en wordt nog altijd gezien als een van de grondleggers. In 1832 werd het officieel een zelfstandige gemeente. Enkele jaren eerder was de naam veranderd in Nueva Carteya, verwijzend naar het oude Iberische plaatsje Carcesa dat vermoedelijk in de omgeving lag.

Archeologie: lagen van beschaving

Hoewel het dorp zelf jong is, ligt het in een streek met diepe historische wortels. De strategische ligging tussen heuvels maakte het gebied aantrekkelijk voor Iberiërs, Romeinen en Visigoten.

Op plekken als Plaza de Armas en El Higuerón zijn talloze vondsten gedaan: Iberische kalkstenen leeuwen, Romeinse munten en aardewerk. Een indrukwekkend overblijfsel is het aquaduct dat ooit Plaza de Armas met Ucubi (het huidige Espejo) verbond.

Ook uit de middeleeuwen zijn sporen bewaard gebleven. Een Visigotische grafzerk uit de 6e eeuw werd gevonden bij de steengroeven. De Torre del Puerto en diverse wapenvondsten herinneren aan de strijd tussen Moren en christenen in de 13e en 14e eeuw.

Wat is er te zien in Nueva Carteya?

Het belangrijkste monument is de parochiekerk San Pedro Apóstol. Dit neoklassieke gebouw uit de 19e eeuw herbergt een 18e-eeuws altaarstuk. Daarnaast is de 17e-eeuwse kapel van San Pedro een bezoek waard.

Het neomudéjar marktgebouw uit 1927 is een mooi voorbeeld van architectuur waarin esthetiek en functionaliteit samenkomen. Voor een ontspannen wandeling zijn het Plein van de Markies van Estella, de Calle Montilla en het Parque Plácido Fernández Viagas fijne plekken.

Wie geïnteresseerd is in archeologie kan terecht bij El Higuerón (Romeinse resten), La Tejuela (Visigotische begraafplaats) en Sequeira, waar middeleeuwse graansilo’s zijn gevonden.

Olijfolie als hart van het dorp

In Nueva Carteya draait alles om olijfolie. De beschermde herkomstaanduiding is hier geen formaliteit, maar een bron van trots. De olijfboom is onderdeel van het dagelijks leven.

Bezoekers kunnen het proces van dichtbij meemaken: van oogst tot persing in de molen. Proeven hoort erbij — bijvoorbeeld tijdens een traditioneel molenaarsontbijt.

De lokale keuken weerspiegelt die cultuur. Gerechten als mojete de papas (aardappelen met pittige saus), migas met spek en worst en frisse salmorejo zijn klassiekers. Zelfs simpele combinaties, zoals sinaasappel met olijfolie, maken deel uit van de traditie.

De puurste ervaring is misschien wel het “remojón”: vers brood gedoopt in olie, met olijven en tomaten. Eenvoudig, maar karaktervol.

Ook zoetigheden spelen een rol: pestiños, flores, gajorros en donuts zijn geliefd bij lokale festiviteiten.

Bereikbaarheid

Nueva Carteya ligt ongeveer 65 kilometer ten zuidoosten van Córdoba. Vanuit Córdoba volg je de N-432 richting Granada. Bij Espejo neem je de A-304 en daarna de lokale wegen richting het dorp.